Hedysarum nitidum ekstrelerinin farmasötik alanda kullanılabilirliğinin araştırılması

Bu tez kapsamında Hedysarum nitidum'un su ve metanol ekstrelerinin biyolojik aktivitesi incelenerek farmasötik alanda kullanılabilirliği araştırılmıştır. Ekstrelerin antioksidan, antimikrobiyal, sitotoksik ve enzim inhibitör aktiviteleri incelenmiştir. H. nitidum'un fenolik madde ve uçucu yağ bileşenlerinin içeriğinin belirlenmesi amacıyla yüksek performanslı sıvı kromatografisi (YPSK) ve gaz kromatografisi-kütle spektrometresi (GC-MS) çalışmaları gerçekleştirilmiştir. H. nitidum'un su ve metanol ekstrelerinde toplam fenolik madde miktarı, toplam flavonoid miktarı, DPPH radikali giderme aktivitesi, FRAP ve CUPRAC değerleri sırasıyla 299.58±2.86 mg gallik asit eşdeğeri/g numune, 481.5±3.74 mg gallik asit eşdeğeri/g numune, 2.11±0.12 mg QE/g numune, 26.62±0.68 mg QE/g numune, 176.8026±2.41 mg/mL, 18.0532±1.4 mg/mL, 455±3.14 µM trolox eşdeğeri/gram, 1221±5.72 µM trolox eşdeğeri/g, 551.536±2.84 µM trolox eşdeğeri/g, 1331.826±2.46 µM trolox eşdeğeri/g olarak tespit edilmiştir. Su ve metanol ekstrelerinde tirozinaz, asetilkolinesteraz, bütirilkolinesteraz, α-glukozidaz, α-amilaz inhibisyonu için IC50 değerleri sırasıyla 65.266±1.45 µg/mL, 43.118±2.24 µg/mL, 47.622±1.45 µg/mL, 67.087±1.14 µg/mL, 106.104 ±1.48 µg/mL, 281.323±2.24 µg/mL, 82.321±1.14 µg/mL, 39.537±0.27 µg/mL, 78.288±2.05 µg/mL, 55.490±1.07 µg/mL olarak bulunmuştur. Ekstrelerin A549 hücre hattı üzerinde konsantrasyonlarındaki artışa bağlı olarak bir sitotoksik etki oluşturmadığı gözlenmiştir. H. nitidum'un metanol ekstresi Gram (+) bakterileri üzerinde spesifik etkinlik göstermiştir. Metanol ekstresi üzerinde yapılan YPSK analiz çalışmasında p-hidroksi benzoik asit, kafeik asit ve 2-hidroksi sinnamik asit bulunmuştur. H. nitidum'un uçucu yağında ana bileşenler n-oktanal (%14.95), hekzahidrofarnesil aseton (%11.09), humulen epoksit-II (%9.81), α-terpineol (%9.12) ve eikosan (%8.96) olarak tespit edilmiştir. H. nitidum'un iyi bir antioksidan aktiviteye, tirozinaz, asetilkolinesteraz ve α-glukozidaz enzimleri üzerinde güçlü inhibitör etkinliğe sahip olduğu gözlenmiştir. Bu bilgiler ışığında, bitkinin hiperpigmentasyon, diyabet ve Alzheimer tedavisinde terapötik ajan olarak kullanılabilirliğinin araştırılmasının yararlı olacağı sonucuna varılmıştır.