Hegel'in cumhuriyetçi özgürlük anlayışı: Hegel'in özgürlük idesi ile Pettit'nin tahakkümsüzlük olarak özgürlük yaklaşımlarının karşılaştırılması

Modern siyaset felsefesi tarihi boyunca, Hegel'in siyasi düşüncesi pek çok farklı şekilde yorumlanmıştır. Bu yorumlar birbiri ile çelişen kanaatlere de ulaşabilmektedir. Kimileri Hegel'i totaliterlik yanlısı olarak tanımlarken kimileri de Onu liberal olarak görmüştür. Bu tezdeki amaç ise Hegel'in siyaset felsefesinin ve özellikle de kullandığı özgürlük kavramının köklerinin cumhuriyetçi siyasal düşünceye uzandığını göstermektir. Tezde Hegel'in özgürlük kavramı modern cumhuriyetçi yaklaşım ve bilhassa Philip Pettit'in tahakkümsüzlük olarak özgürlük kavramları ile karşılaştırılacaktır. Elbette Hegel'in ve Philip Pettit'in teorik olarak çıkış noktaları ve özgürlük mefhumunu ele alırken dayandıkları metafizik zeminler birbirinden çok farklıdır. Ancak yine de bu tezin iddiası odur ki iki yaklaşımın da özgürlük anlayışları benzerdir. Ayrıca her iki düşürün de tanıma kavramanın altını çiziyor olması, yaklaşımlarını ortaklaştırmaktadır. Daha net bir şekilde ortaya koyacak olursak, bu tezde geliştirilen iddiayı şu şekilde özetleyebiliriz: Pettit'in tahakkümsüzlük olarak özgürlük şeklinde formüle ettiği modern cumhuriyetçi düşünce, Hegel'de karşımıza çıkan 'ötekinde-kendi-ile-olma' ('being-with-oneself-in-an-other') halinin güncel bir yorumu olarak tanımlanabilir. Fakat diğer taraftan, modern cumhuriyetçi özgürlük düşüncesini Hegelci etik düzen'in (Sittlichkeit) kurumları ile karşılaştırdığımızda, Hegel'in klasik cumhuriyetçilik sınırlarına geri çekildiğini ve kendisi ile çeliştiğini görürüz. Yukarıda kısaca özetlenen düşüncenin aktarilabilmesi için öncelikle özgürlük kavramı Hegel'in siyasal ve sosyal düşüncesinin merkezine yerleştirilecek. İkinci kısımda tezin konumlandığı teorik pozisyon, Hegel'in üç temel okuması ele alınarak gösterilecektir. Totaliter okuma, metafizik okuma ve metafizik olmayan yani Kantçı ya da 'kendini gerçekleştirme minvalinde' okuma olarak tarif edebileceğimiz bu üç temel okuma kısaca tartışıldıktan sonra 'kendini gerçekleştirme minvalinde' okumanın makul olduğu savunulacak ve Alan Patten'in 'vatandaşlık temelli humanist' yorumundan yana tutum alınacaktır. Üçüncü kısım, özgürlüğün üçüncü bir tanımı olan 'tahakkümsüzlük olarak özgürlük' yaklaşımına ayrılmıştır. Bu kısımda Pettit'in modern cumhuriyetçi yaklaşımının ana hatları incelenmiştir. Bu incelemeyi takip eden dördüncü kısımda ise Pettit'in teorik yaklaşımı ile Hegel'in özgürlük anlayışları karşılaştırılmıştır. Bu kısımda tanıma ilişkileri olarak adlandırabileceğimiz, diğerleri ile kurulan ilişkilenmenin özgürlüğün kurucu bir ögesi olduğu fikrinin, hem Hegel hem de Pettit açısından geçerli ve önemli olduğu gösterilecektir. Son kısımda ise, Hegel'in cumhuriyetçi özgürlük düşüncesinin, modern devletin etik kurumlarında nasıl hayat bulduğu ele alınacaktır. Hegel kendi tasarladığı etik kurumları özgürlüğün yapısal ihtiyaçları olarak kurgulamıştır, fakat bu kısımda gösterilmeye çalışılacağı üzere, bu etik kurumlar - aile, sivil toplum ve de devlet - kendi cumhuriyetçi özgürlük fikri ile çelişmekte, ve toplumun pek çok kesiminin tahakküm ve bağımlılık ilişkilerine maruz kalmasına kayıtsız kalmaktadır.