Hemodiyaliz hastalarına yapılan ayak masajının uyku kalitesi ve yorgunluk düzeyine etkisi

Amaç: Bu araştırma, hemodiyaliz hastalarına yapılan ayak masajının uyku kalitesi ve yorgunluk düzeyine etkisini belirlemek amacıyla yapıldı. Materyal ve Metot: Randomize kontrollü olarak yapılan bu araştırmanın evrenini iki hastanenin HD ünitesinde tedavi alan 97 hasta oluşturdu. Araştırma deney grubu (36) ve kontrol grubu (37) olmak üzere 73 hasta ile tamamlandı. Araştırma verileri, Hasta Tanıtım Formu, PUKİ ve PYÖ kullanılarak Ağustos 2021-Şubat 2022 tarihleri arasında toplandı. Deney grubundaki hastalara Hasta Tanıtım Formu, PYÖ ve PUKİ ilk görüşmede ve ayak masajı yapıldıktan sonra 2. ve 4. haftanın sonunda tekrar uygulandı. Kontrol grubundaki hastalara da ilk görüşmede, 2. ve 4. haftanın sonunda uygulandı. Deney grubundaki hastalara dört hafta boyunca haftada üç kez, 12 seans, 10 dakika ayak masajı yapıldı. Kontrol grubundaki hastalara herhangi bir girişim yapılmadı. Bulgular: Deney grubunun ayak masajı sonrası PYÖ tüm alt boyut ve PYÖ toplam puan ortalamalarında meydana gelen azalmanın anlamlı olduğu (p<0.05), kontrol grubunun ise izlem süresince PYÖ davranış, duyusal ve bilişsel alt boyut puan ortalamalarında meydana gelen azalmanın anlamlı olduğu (p<0.05), ancak PYÖ duygulanım alt boyut ve PYÖ toplam puan ortalamasındaki azalmanın ise anlamlı olmadığı belirlendi (p˃0.05). Deney grubunun ayak masajı sonrası PUKİ toplam ve tüm alt boyut puan ortalamalarında meydana gelen değişimin anlamlı olduğu (p<0.05), kontrol grubunun ise PUKİ toplam ve tüm alt boyut puan ortalamalarında meydana gelen değişimin anlamlı olmadığı belirlendi (p˃0.05). Sonuç: Hemodiyaliz hastalarına yapılan ayak masajının yorgunluğu azalttığı ve uyku kalitesini arttırdığı belirlendi. Anahtar Kelimler: Ayak masajı, hemodiyaliz, hemşirelik, uyku kalitesi, yorgunluk.