Hemodiyaliz hastalarında fosfor bağlayıcı ajanlarla beraber proton pompa inhibitörü kullanımının serum fosfor düzeyine etkileri

Dayanak ve Amaç Kronik böbrek yetmezliği olan ya da son dönem böbrek yetmezliği nedeniyle diyalize giren hastalarda serum fosfor düzeyindeki artış mortalite için bağımsız bir risk faktörüdür. Fosfor bağlayıcı ajanlar kronik böbrek yetmezliği hastalarında kullanılan ve oral yolla alınan fosforun kontrolünde kullanılan bir ilaçlardır. Proton pompa inhibitörleri (PPİ) de mide asidini baskılamak için kullanılan ajanlara verilen genel isimdir. Biz bu çalışmamızda PPİ ile beraber fosfor bağlayıcı ajan kullanan hastalarda birlikte kullanımının ek bir fayda getirip getirmediğini araştırmayı amaçladık. Ayrıca kullanılan fosfor bağlayıcı ajan ile arasında ilişki olup olmadığını da araştırdık. Gereç ve Yöntem 392 son dönem böbrek yetmezliği olan hastada proton pompa inhibitörü kullanmaksızın fosfor bağlayıcı ajan kullanan ve fosfor bağlayıcı ajan ile proton pompa inhibitörünü beraber alan hastalar arasındaki fosfor kontrolü araştırıldı. Ayrıca kullanılan fosfor bağlayıcı ajanın arasında ilişki olup olmadığını da araştırdık. Hastaların hemodiyalize girdikleri merkezlerdeki hasta takip, anamnez, labaratuvar ve tedavi formlarından yararlanıldı. En az 6 aydır hemodilyalize giren ve fosfor bağlayıcı kullanan hastaların verileri SPSS 21 programına kaydedilerek fosfor bağlayıcı kullanan hastalarda PPİ kullanımın fosfor kontrolüne ek fayda getirip getirmediğini bulmakı amaçlandı. Bulgular Çalışma populasyonu 392 hastadan oluşmakta olup kullanılan fosfor bağlayıcı ajana ve beraberinde PPİ kullanımına göre gruplandırıldı. PPİ kullanan hastaların(n:238) ortalama fosfor düzeyi5,03±1,2 mg/dl kullanmayanların(154) ise 5,18±1,19 mg/dl (p: 0,355) olarak bulundu. Tek tek fosfor bağlayıcı ajanlara bakıldığında ise kalsiyum karbonat ile beraber PPİ kullanan hastaların (n:24) ortalama fosfor düzeyi 5±1,36 mg/dl kalsiyum karbonat kullanıp PPİ kullanmayan hastaların(n:4) ortalama fosfor düzeyi ise vii 4,47±1,36 mg/dl (p:0.322) olarak saptandı. Kalsiyum asetat ile beraber PPİ kullanan hastaların(n:79) ortalama fosfor düzeyi 5,17±1,07 mg/dl, PPİ olmaksızın kalsiyum asetat kullanan hastaların(n:24) ortalama fosfor düzeyi 5,62±1,23 mg/dl olarak bulundu (p:0.072). Bir diğer fosfor bağlayıcı olan sevalemer ile beraber PPİ kullanan hastaların(n:12) ortalama fosfor düzeyi 6,01±2,39 mg/dl PPİ olmaksızın sevalemer kullanan hastaların(n:8) ortalama fosfor düzeyi ise 6,31±0,42 mg/dl olarak bulundu (p:0.999). Sinekalset ile beraber PPİ kullanan hastaların (n:16) ortalama fosfor düzeyi 5,67±1,19 mg/dl, PPİ olmaksızın sinekalset kullanan hastaların ortalam fosfor düzeyi 5,99±1,08 mg/dl olarak bulundu (p:0.481). Lantanyum ile beraber PPİ kullanan hastaların (n:7) ortalama fosfor düzeyi 5,24±1,49 mg/dl, PPİ ile beraber lantanyum kullanan hastalarda (n.3) ise ortalama fosfor düzeyi 5,4±1,1 mg/dl olarak saptandı (p:0.047) Sonuç Fosfor bağlayıcıdan bağımsız olarak PPİ kullanan hastalarda istatistiksel anlamlılık bulunamamakla beraber (p:0.355) ortalama fosfor düzeyinin kullanmayanlara göre 0.15 mg/dl daha düşük olduğu görüldü. Ajanlara tek tek bakıldığında ise lantanyum ile beraber PPİ kullanan hastaların ortalama fosfor düzeyi 0.06 mg/dl PPİ kullanmayanlara göre düşük bulundu ve bu sonuç istatistiksel olarak anlamlıdır. Diğer fosfor bağlayıcılarda da kalsiyum karbonat kullananlar hariç olmak üzere PPİ ile beraber fosfor bağlayıcı kullanan hastaların ortalama fosfor düzeyleri daha düşük bulunmuş olsa da istatistiksel açıdan anlamlı bir sonuç bulunamamıştır.