Hemodiyaliz tedavisi alan hastalarda mandala sanat terapisinin konfor düzeyine etkisi

Hemodiyaliz tedavisi alan hastalara uygulanan mandala boyamanın konfor düzeyine etkisini belirlemek amacıyla randomize kontrollü ve deneysel olarak yapılan bu çalışma; Aralık 2023- Mart 2024 tarihleri arasında Gaziantep ilinde bulunan özel bir diyaliz merkezinde, dahil edilme kriterlerine uyan ve örneklem sayısı güç analizi (alpha=0.05, güç=0.80) ile belirlenen 98 hasta (49 müdahale grubu, 49 kontrol grubu) ile yapıldı. Yaş, cinsiyet ve konfor ölçeğinden alınan puanlar dikkate alınarak minimizasyon yöntemiyle gruplar belirlendi. Çalışmaya başlamadan önce çalışmanın yapılacağı kurumdan, hastalardan ve etik kuruldan gerekli izinler alındı. Veriler Soru Formu ve Hemodiyaliz Konfor Ölçeği Versiyon- II (26-130 puan aralığında puanlanır ve puan arttıkça konfor düzeyi artar) kullanarak, yüz yüze görüşme yöntemi ile ön test ve son test şeklinde toplandı. Verilerin analizinde ölçümle belirtilen sürekli değişkenler için ortalama ve standart sapma veya medyan ve minimum-maksimum değerleri, nitel değişkenler için frekans ve yüzde değerleri, grup karşılaştırmalarında iki ortalama arasındaki farkın önemlilik testi veya tek yönlü ANOVA, nitel değişkenlerin grup karşılaştırmaları için ki-kare testi kullanıldı. p<0,05 anlamlı kabul edildi. Her iki gruba ön test uygulandıktan sonra, müdahale grubundaki dominant kolunda fistülü olmayan hastalara sekiz seanstan oluşan mandala boyama, hemodiyaliz seansı sırasında uygulandı. Müdahale ve kontrol grubunun homojen dağılım gösterdiği belirlendi. Mandala boyama öncesi müdahale grubunun ön test Hemodiyaliz Konfor Ölçeği Versiyon- II toplam puan ortalamasının 88,22±14,86, kontrol grubunun 89,92±13,71 olduğu ve her iki grup arasında ön test puan ortalaması açısından fark olmadığı saptandı (p>0,05). Müdahale grubunun ön teste göre (88,22±14,86) son testte (96.53±10.71) toplam puan ve tüm alt boyut puan ortalamalarının yükseldiği, kontrol grubunda ise ön teste (89,92±13,71) göre son testte (88,761±2,81) toplam puan ortalaması, psikospirütel rahatlama ve psikospirütel güçlenme alt boyut puan ortalamalarının daha düşük olduğu ve bu sonuçların anlamlı farklılık yarattığı belirlendi (p<0,05). Her iki grupta konfor ölçeği son test puanları arasında anlamlı bir fark olduğu ve müdahale grubunun konfor ölçeği son test puanının, kontrol grubundan daha yüksek olduğu belirlendi (p<0,05). Sonuç olarak; hemodiyaliz tedavisi sırasında uygulanan mandala boyamasının konfor düzeyini ve psikospirütel boyutları arttırdığı saptandı. Bu doğrultuda, hemodiyaliz tedavisi alan hastaların konfor düzeyini arttırmak amacıyla nonfarmakolojik bir yöntem olan mandala boyamasının hastalar tarafından kullanılması önerilmektedir.