Hemodiyaliz tedavisi alan son dönem kronik böbrek yetmezliği hastalarının sosyal sermaye, sosyal ağlar ve sosyal destek algısının iyilik hali ile ilişkisinin betimlenmesi

Amaç: Bu çalışmanın amacı, hemodiyaliz tedavisi alan son dönem kronik böbrek yetmezliği (SDKBY) hastalarının sosyal sermaye, sosyal ağlar ve sosyal destek deneyimlerine odaklanarak bu kavramların sağlık ve iyilik hali ile ilişkisinin betimlenmesidir. Gereç ve Yöntem: Araştırma niteliksel fenomenolojik modelde yürütülmüştür. Araştırma, kronik böbrek hastalarının çevrimiçi gruplardan ulaşılan ve hemodiyaliz tedavisi alan 9 katılımcı ile yürütülmüştür. Literatür ışığında yarı yapılandırılmış görüşme formu derinlemesine görüşme tekniği ile uygulanmıştır. Veriler MAXQDA 2020 ile kodlanmış ve tematik analiz ile çözümlenmiştir. Bulgular: SDKBY hastalarının fiziksel, psikolojik ve sosyal açılardan pek çok zorlayıcı faktörle karşılaştıkları görülmüştür. Görüşmelerde, duygusal sosyal desteğin meşakkatli hemodiyaliz tedavisi sürecinde SDKBY hastalarının iyilik halini artırmada yüksek düzeyde katkı sağladığı anlaşılmıştır. Hastalık ve tedavi süreci hakkında bilgi alışverişinin SDKBY hastalarının iyilik haline etki eden güçlü bir kaynak olduğu görülmüştür. Maddi destek ve somut pratik destekleri içeren araçsal sosyal desteğin SDKBY hastalarının iyilik halini etkileyen kritik bir kaynak olarak öne çıktığı görülmüştür. Tüm bu kaynakların, sosyal bağlantılar ile etkinleştiği ve sosyal sermaye potansiyeline işaret ettiği belirlenmiştir. Sonuçlar: SDKBY hastaları hayatlarını güçleştiren hemodiyaliz sürecinde sosyal kaynakların etkinliğine ihtiyaç duymaktadır. Sosyal kaynakların etkinliği ise içerisinde yaşanılan sosyal ortamda saklı olup sosyal ilişkiler yoluyla işlevsellik kazanmaktadır. SDKBY hastalarının elde ettiği destek türlerine; aile, arkadaş, komşu, sağlık çalışanları, diğer hastalar ve çevrimiçi ağlar vasıtasıyla erişebildiği saptanmıştır. Bununla birlikte, sağlık sistemi, sosyal politikalar, istihdam, inanç alanlarının da hastaların iyilik halini artıran önemli destekleyici mekanizmalar olduğu sonucu ortaya çıkmıştır. Anahtar Kelimeler: Sosyal sermaye, sosyal ağlar, sosyal destek, son dönem kronik böbrek yetmezliği, hemodiyaliz tedavisi, tıbbi sosyal hizmet