Hemşirelerde profesyonel benlik kavramı ile hastaların ve hemşirelerin bireyselleştirilmiş bakım algılarının incelenmesi

Amaç: Bu araştırmada, hemşirelerin profesyonel benlik kavramı ile hastaların ve hemşirelerin bireyselleştirilmiş bakım algılarının incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı tipte ve kesitsel desende planlanarak uygulanan bu araştırmanın örneklemini Niğde'de bir eğitim ve araştırma hastanesinde dahiliye, kadın doğum, ortopedi ve travmatoloji, kardiyoloji, nöroloji, üroloji ve beyin cerrahi ve genel cerrahi servislerinde çalışan 100 hemşire ve bu servislerde 16 Ağustos- 30 Kasım 2019 tarihlerinde yatan ve bilgilendirilmiş onamları alınan 357 hasta oluşturmuştur. Verilerin toplanmasında, araştırmacı tarafından hazırlanan hastalar ve hemşireler için kişisel bilgi formları ile Klinik Hemşireler İçin Profesyonel Benlik Kavramı Ölçeği, Bireyselleştirilmiş Bakım Skalası A/B ve Bireyselleştirilmiş Bakım Skalası A/B-Hemşire kullanılmıştır. Veriler; SPSS 22.0 programında, tanımlayıcı istatistiksel analizler (sayı, yüzde, ortalama, standart sapma, minimum-maksimum değer), ki-kare analizi, korelasyon analizi, tek yönlü (One-Way) ANOVA testi ve bağımsız örneklemde t testi kullanılarak, %95 güven aralığında ve p<0,05 anlamlılık düzeyinde değerlendirilmiştir. Araştırmanın etik kurul onayı, İl Sağlık Müdürlüğü izni ve hastane onayı alınmıştır. Bulgular: Araştırmada hemşirelerin yaş ortalaması 33,58±7,05; %79'unun kadın, %80'inin evli, %59'unun lisans mezunu olduğu ve Klinik Hemşireler İçin Profesyonel Benlik Kavramı Ölçeği puan ortalamalarının, 60,75±12,44 olduğu saptanmıştır. Hemşirelerin cinsiyet ve gelir gider durumu gibi bazı sosyo-demografik özelliklerine göre ve serviste çalışma süresi, meslekten memnun olma durumu gibi bazı mesleki özelliklerine göre Klinik Hemşireler İçin Profesyonel Benlik Kavramı Ölçeği ve bazı alt boyutlarının puan ortalamaları arasında istatistiksel açıdan anlamlı fark olduğu saptanmıştır (p<0,05). Hemşirelerin Bireyselleştirilmiş Bakım Skalası A-Hemşire ve Bireyselleştirilmiş Bakım Skalası B-Hemşire puan ortalamalarının 3,57±0,73 ve 3,67±0,76 olduğu bulunmuştur. Hemşirelerin çalışma şekli, haftalık çalışma süresi, aynı şifte çalışan hemşire sayısı ve meslekten memnun olma durumu gibi bazı mesleki özelliklerine göre Bireyselleştirilmiş Bakım Skalası A-Hemşire ve bazı alt boyutlarının puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu bulunmuştur (p<0,05). Hemşirelerin meslekten memnun olma durumu ve bir günde bakım verilen hasta sayısı gibi bazı mesleki özelliklerine göre Bireyselleştirilmiş Bakım Skalası B-Hemşire ve bazı alt boyutlarının puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu bulunmuştur (p<0,05). Araştırmada Hemşirelerin Klinik Hemşireler İçin Profesyonel Benlik Kavramı Ölçeği ile Bireyselleştirilmiş Bakım Skalası A ve B-Hemşire ve bazı alt boyutlarının puan ortalamaları arasında pozitif yönde zayıf bir ilişkinin olduğu bulunmuştur (p<0,05, r=0,467, r=0,375). Araştırmada hastaların yaş ortalamalarının 52,92±14,37; %52,1'nin kadın ve %32,2'sinin ilkokul mezunu olduğu; Bireyselleştirilmiş Bakım Skalası A ve Bireyselleştirilmiş Bakım Skalası B puan ortalamalarının 1,91±0,66 ve 2,05±0,65 olduğu saptanmıştır. Hastaların cinsiyet, medeni durumu, gelir gider durumu ve sosyal güvence tipi gibi sosyo-demografik özelliklerine göre Bireyselleştirilmiş Bakım Skalası A ve bazı alt boyutlarının puan ortalamaları arasında; yaşı, medeni durumu, çocuğu bulunma durumu ve sosyal güvence bulunma durumu gibi bazı sosyo-demografik özelliklerine göre Bireyselleştirilmiş Bakım Skalası B ve bazı alt boyutlarının puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu bulunmuştur (p<0,05). Hastaların hastanede yatış nedeni, hastanede yattığı gün sayısı, gündüz bakım veren hemşire sayısı ve bakım veren hemşirenin ismini bilme durumu gibi bazı hastalık özelliklerine göre; daha önce hastaneye yatma durumu ve hemşirelik bakımından memnun olma durumu gibi bazı hastane deneyimi özelliklerine göre Bireyselleştirilmiş Bakım Skalası A ve bazı alt boyutlarının puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu saptanmıştır (p<0,05). Hastaların hastanede yattığı gün sayısı, serviste yattığı gün sayısı, gündüz bakım veren hemşire sayısı ve bakım veren hemşirenin ismini bilme durumu gibi bazı hastalık özelliklerine göre; refakatçi bulundurma durumu, hastalık nedeniyle yaşamının etkilenme durumu, hastalığın yaşam üzerindeki bazı etkilerine ve hemşirelik bakımından memnun olma durumu gibi bazı hastane deneyimi özelliklerine göre Bireyselleştirilmiş Bakım Skalası B ve bazı alt boyutlarının puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu saptanmıştır (p<0,05). Sonuç ve Öneriler: Araştırmanın bulguları, hemşirelerin profesyonel benlik kavramlarının olumlu yönde gelişmesinin bireyselleştirilmiş bakımı destekleme ve bakımı bireyselleştirme algılarını arttırabildiği; hemşirelerin, uygulamalarında hastaların bireyselliğini desteklediği ve hastaların bakımlarını bireyselleştirdiği algısının, hastaların bireyselliğini destekleyen hemşirelik eylemlerinin farkına varma ve bakımının bireyselleştirildiği algısından yüksek olduğu; hemşirelerin sunduğu bakımda hasta bireylerin bireysel özelliklerini göz önüne alan uygulamalar ile hastanın bireyselliğini desteklediği ve bakımı bireyselleştiği algıları yüksek iken, hastaların karar verme kontrolü desteklendiği ve bakımda kişisel yaşam durumu özellikleri dikkate alınarak bakımın bireyselleştirildiği algılarının yüksek olduğu bulunmuştur. Sonuçlar doğrultusunda hemşirelik eğitimi ve uygulama alanına yönelik önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Bireyselleştirilmiş Bakım, Profesyonel Benlik Kavramı, Profesyonel Benlik, Hemşire, Hasta.