Hemşirelerin X ya da Y tipi olması ve çalışma arkadaşları tercihlerinin çalışma tutumları ile ilişkisi

Bu araştırma, hemşirelerin McGregor X ya da Y Teorisi varsayımlarına yönelimli olma durumları ve çalışma arkadaşları tercihlerinin çalışma tutumları ile ilişkisinin belirlenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini bir tıp fakültesi hastanesi, üç devlet hastanesi ve iki özel hastanede çalışmakta olan hemşireler oluşturmuştur. 18 yaşından büyük ve en az altı aydır hemşirelik mesleğini icra eden katılımcılar arasından çalışmaya katılmayı kabul eden ve anket formunu eksiksiz olarak dolduran 280 hemşire araştırmanın örneklemini oluşturmuştur. Verilerin toplanmasında katılımcıların, sosyo-demografik, kişisel ve mesleki özelliklerine ilişkin sorular, McGregor X/Y Teorisini temel alan ölçüm aracı, "En Az Tercih Edilen Çalışma Arkadaşı (Least Preferred Co-worker (LPC)) Ölçeği" ve "Çalışma Tutumu Ölçeği (ÇTÖ)"nden oluşan anket formu kullanılmıştır. Verilerin istatistiksel analizi NCSS (Number Cruncher Statistical System) 2007 programı kullanılarak yapılmıştır. Çalışma verilerini değerlendirirken: normallik analizi, tanımlayıcı istatistikler, geçerlik ve güvenirlik analizleri, ki-kare analizi, ikili ve çoklu gruplar arasında farkın anlamlılık testleri, korelasyon ve moderatör/düzenleyici etki için çoklu grup modellemeleri kullanılmıştır. Çalışmaya katılan hemşirelerin %47,1'ini oluşturan bölümü 25-34 yaş aralığında, %83,9'u kadın, %67,1'i lisans mezunu, %57,5'i devlet hastanesi, %63,9'u kadrolu, %78,2'si servis hemşiresi, %40'ı 0-5 yıldır hemşirelik mesleğinde çalışıyor, %70'ı gündüz/gece değişen vardiyalar şeklinde çalışıyor, %44,3'ünün aylık geliri 2501-5000 Türk Lirası (TL) dır. Hemşirelerin işten ayrılmayı düşünmeyenlerin oranı %20 ve %68,9'u ekip çalışmasını bozan arkadaşları olduğunu belirtmiştir. Hemşireler arasında ekip çalışmasının varlığına yönelik algı düzeyi, ekip çalışmasından memnuniyet düzeyi, çalışma arkadaşlarından memnuniyet düzeyi ve iş doyumları orta düzeydeyken yüksek düzeyde iş yükü algıları ve iş kaynaklı stres algısı düzeyine sahip oldukları belirlenmiştir. Çalışmada kullanılan üç ölçüm aracının birbirleri ile olan ilişkileri incelendiğinde; Çalışmada LPC ölçeği toplam puanı ile Y Teorisi varsayımları arasında anlamlı ilişki saptanamamış iken; X teorisi varsayımları ile negatif yönlü anlamlı zayıf ilişki saptanmıştır. LPC ölçeği ile ÇTÖ arasındaki ilişki incelendiğinde; LPC ölçeği toplam puanı ile ÇTÖ Mistik Yönelimli (MY)-Teslimiyetçi, Kolay Kazanç Yönelimli (KKY)-Hazcı, İş Yönelimli (İY)-Çileci ve toplam çalışma tutumu puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanamamıştır (p>0,05). LPC ölçeğinin, dil ve kapsam geçerliliği, yapı geçerliliği çalışılarak, literatürle uyumlu güvenilir bir araç olduğu belirlenmiştir. X Teorisi varsayımlarına yönelimli olan hemşirelerin KKY-Hazcı Çalışma Tutumunu benimsedikleri görülmekle birlikte; Y Teorisi varsayımlarına yönelimli hemşirelerin KKY-Hazcı Çalışma Tutumundan uzaklaştıkları, İY-Çileci Çalışma Tutumunu benimsedikleri görülmektedir. Anahtar sözcükler: Hemşirelik, X ya da Y tipi, Çalışma arkadaşı tercihi, Çalışma tutumu