Hendek kazası temettuat defterleri

1844?1845 yıllarına ait Hendek Kazası'nın sosyo-ekonomik yapısı temettuat defterlerinden incelendiğinde Kaza'nın 11 mahalle ve 4 köyden oluştuğu, tahmini nüfusunun toplam 2545 kişi civarında olduğu görülmüştür.Kaza'nın etnik yapısı incelendiğinde, Türk nüfusunun yoğunlukta, Arap, Tatar, Laz, Kazak ve Kiptilerin azınlıkta olduğu görülmektedir. Kayıtlı bulunan hane reislerinin lakaplarından meslekleri, nereli oldukları, bedensel özellikleri, dini kimlikleri ve akrabalık ilişkileri gibi özelliklerini tahmin etmek mümkün olmaktadır.Hendek Kazası'nın köylerinde tarım ekonomisi kendini yoğun bir şekilde göstermektedir. Kaza merkezi halkı, esnaflık ve tüccarlıkla uğraşırken, aynı zamanda tarımı meslekleri ile birlikle yürütmüştür. Defterlerden meslek grupları ve mesleki gelir bilgilerine ulaşılmıştır. Ayrıca Kaza merkezi ve köylerinin toplam ekili alanları, nadasa bırakılmış alanları, üretilen tarım ürünleri vb. tarımsal faaliyetleri hakkında detaylı bilgi edinilmiştir.Hendek Kaza merkezi ve köylerinde tarımın yanında hayvancılığın yapıldığı, fakat hayvancılık meşgalesinin gelir sağlamaktan ziyade, kendi ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik olduğu görülmektedir.Ayrıca kayıtlarda Hendek Kazası'nın vergi yükü ile ilgili bilgilere de ulaşılmıştır. Halktan vergi-yi mahsusa, aşar ya da cizyenin alındığı, buna ek olarak gayr-i müslimlerden alınan cizyenin Müslümanlığı kabul etmiş olmalarına rağmen kıpti halktan alınmaya devam edildiği bilgisine de ulaşılmıştır.