Herder'de hümanite ve ırk kavramlarının karşılaştırılması

Bu çalışma Herder felsefesinin temel kavramlarından biri olan hümanite ile ırk ve ırkçılık ilişkisini soruşturmayı amaçlamaktadır. Irk kavramıyla ilgili kuramsal tartışmaların çıkışı Aydınlanma dönemidir. Aydınlanma dönemindeki birçok filozof ırkçı bir tavır sergilemiştir. Ancak Herder, Aydınlanma düşüncesini eleştirmiş, sömürgeciliğe ve ırk kavramına karşı çıkmıştır. Buna rağmen Herder düşüncesinin bazı yönleriyle ırkçılığa vardığı hususunda tartışmalar yapılmaktadır. Herder, insan topluluklarının ve halkların amacının yalnızca hümaniteye varmak olduğunu düşünmektedir. Hümanite, insan topluluklarının yalnızca kendilerine ait olan bir insaniliği temsil eder. Herder insan doğasının da hümaniteye uygun olarak belirdiğini düşünmektedir. İnsan doğası hümanite ile oluşmuş, kendi toplumunda kurduğu her türlü ilişki ile belirlenmiştir. Yani Herder'e göre her toplumun hümanitesi kendine özgüdür. Dolayısıyla insan doğası, her toplumda o topluma özgü olarak belirecektir. Ancak her toplumun hümanitesi ve insan doğası genel olarak insanlık tarihinin hümanitesinin uyumlu bir parçasıdır. Tezin ilk bölümünde ırk ve ırkçılık, sömürgecilik, ötekileştirme, Avrupa merkezcilik, etnosentrizm, antisemitizm ve yeni ırkçılık kavramları ele alınmıştır. İkinci bölümde ise hümanite ve ırk kavramının bağlamıyla ilgili olarak Herder düşüncesinde; doğa kavramı, tarih görüşü, aydınlanma eleştirisi, insan doğası, halk kavramı, politik teori, etnosentrizm, sömürgecilik ve hümanite konuları ortaya koyulmuştur. Herder, sömürgeciliği ve ırkçılığı reddetmiştir. Ancak bazı kavimlerden vahşi, ilkel olarak bahsetmektedir. Böylece bu toplumlara Avrupalıların müdahale ederek hümaniteye ulaşmalarını sağlaması meşru görülebilecektir. Herder halkları hümaniteleri ile karşılaştırmayı amaçlamamıştır. İnsanları aynı tür olarak düşünmüş fakat farklı insan doğaları olduğunu savunmuştur. Sonuç olarak çalışmanın amacı doğrultusunda Herder'in çoğulcu insan doğası anlayışına ve farklılıkları açıklarken yaptığı ayrımlara dayanan hümanite kavramının ırkçılıkla ilişkilendirilebileceği söylenebilecektir.