Herediter sferositoz tanısı ile izlenen çocuklarda eritrosit membran proteinlerinin ELISA yöntemi ile saptanması

Amaç: Herediter sferositoz (HS) eritrosit membran bozuklukları arasında kalıtsal hemolitik aneminin en yaygın nedenlerinden biridir. Hastalarda önemli klinik, laboratuar, biyokimyasal ve genetik çeşitlilik olması nedeniyle doğru tanı konulması önemlidir. Çalışmamızda, HS' ye yol açan eritrosit membran proteinlerini ELISA yöntemiyle saptamayı amaçladık. Gereç ve Yöntem: Adnan Menderes Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Hematoloji Bilim Dalı'nda 2004-2017 yılları arasında öykü, fizik muayene ve laboratuvar bulgularıyla HS düşünülen ve osmotik fragilite testi pozitifliğiyle tanı konulan tüm HS'li hastalar çalışmaya dahil edildi. ELISA yöntemiyle ankyrin, spektrin α, spektrin β, band 3 ve protein 4,2 miktarı çalışıldı. İstatistiksel analizler SPSS paket program aracılığıyla yapıldı. Analizlerde Kolmogorov-Smirnov testi, T test ve diskriminant analizi kullanıldı. P <0,05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. Bulgular: Yirmi HS hastası ve 20 kontrol hasta çalışmaya alındı. Hastaların %30'unda ankyrin, %10'unda spektrin α, %25'inde spektrin β, %10'unda band 3, %45'inde ise protein 4,2 düzeyi kontrol grubuna göre düşük bulundu. Hastaların %35'inde en az iki protein eksikliğinden oluşan kombine protein eksikliğine rastlandı. Kombine protein eksikliği saptanan hastaların %71,4'ü ağır, %14,3'ü orta, %14,3'ü hafif HS grubu hastalardı ve %71,4'i kız cinsiyette idi. Hasta ve kontrol grubu arasında ankyrin ve band 3 düzeyleri arasında istatistiksel anlamlı farklılık saptanmadı. Spektrin α ve protein 4,2 düzeyi, kontrol grubuyla karşılaştırıldığında hasta grubunda anlamlı olarak düşüktü. Hasta ve kontrol grubu arasında en belirgin fark spektrin β'da saptandı. Tüm proteinler içerisinde hasta grubunda en düşük saptanan ve istatistiksel olarak en anlamlı bulunan spektrin β oldu. HS tanısını koymada ELISA testinin duyarlılığı, özgüllüğü, pozitif ve negatif prediktif değeri %75 bulundu. Sonuç: Bu çalışmada spektrin α, spektrin β ve protein 4,2 düzeyleri hasta ve kontrol grubunu ayırmada önemli bir değişken olarak saptandı. Kombine eritrosit membran protein eksikliğinin ciddi HS kliniğine neden olabileceği gözlendi; bu nedenle bu tür hastalarda kombine protein eksikliği varlığının araştırılmasının uygun olacağını düşünüyoruz. Eritrosit membran proteinleri normal olan altı hastanın bulunması yanı sıra hasta sayısının da az olmasının daha yüksek duyarlılık ve özgüllük oranları elde edilememiş olmasına neden olabileceğini düşündürmüştür. Ayrıca kantitatif olarak membran proteinleri normal olan bu hastalarda kalitatif protein bozukluğu olabileceğini ve bu açıdan değerlendirilmesi gerekliliğini de ortaya koymuştur. Elde ettiğimiz veriler, ELISA yönteminin hassas ve pratik olması ve de kantitatif sonuç vermesi nedeniyle araştırmalarda tercih edilebileceğini göstermektedir. Bununla birlikte bu konuyla ilgili yapılacak daha kapsamlı başka çalışmalara da ihtiyaç vardır. Anahtar kelimeler: Herediter sferositoz, eritrosit membranı, ankyrin, spektrin, band3, protein 4,2, ELISA, çocuk