Hidroelektrik santrallerin çevresel akış miktarlarının değerlendirilmesi: Trabzon ili örneği

Etkili ve güvenli şekilde kullanımı ile insan yaşamının ve ekosistemin vazgeçilmez bir parçası olan su, aynı zamanda ekonomik ve teknolojik gelişmelerinde önemli bir yapı taşı durumundadır. Özellikle yenilebilir enerji kaynaklarından hidroelektrik enerjinin dönüşümünde kullanılan su miktarlarına bağlı olarak bir akarsu ekosisteminin sağlıklı kalabilmesi ve ekolojik işlevlerini sürdürebilmesi için doğal akış rejiminin ne kadarının akarsuyun mansabına bırakılması gerektiğinin belirlenmesi hem sürdürülebilir ekosistem bütünlüğü hem de sürekli artan enerji ihtiyaçlarının karşılanması gerekliliği açısından oldukça önemlidir. Bu çalışmada; Çevresel akış yöntemleri ile ayrıntılı teorik bilgilendirmeler yapıldıktan sonra Trabzon ilindeki Hidroelektrik Santrallerin projelendirme ve işletme aşamalarındaki çevresel akış miktarları karşılaştırılmıştır. Bu kapsamda; çalışma özelinde Trabzon ilinde belirlenmiş olan Hidroelektrik Santrallerin can suyu miktarlarının yıllara göre Devlet Su İşleri (DSİ) 22. Bölge Müdürlüğünden elde edilen debilerine bağlı olarak Doğa Koruma Milli Parklar Müdürlüğü (DKMPM) tarafından belirlenmiş olan Debi Süreklilik Eğrisi Yöntemi, Düşük Akış İndisleri Yöntemi (7Q10) ve Islak Çevre Yöntemi ile hesaplamaları yapılmıştır. Bulunan debi değerleri Doğa Koruma Milli Park Müdürlüğünden elde edilen Çevresel Akış Miktarları (Can Suyu) ile karşılaştırılmıştır. Böylece uygulamada ölçülen debi değerleri ile teorikte bulunan debi değerlerinin karşılaştırmalı olarak su canlılarının sürdürülebilir ekosistem bütünlüğü açısından yeterlilikleri belirlenmiştir ve irdelenmiştir. Bu tür çalışmaların sayısının arttırılması ile Trabzon ili özelinde, ardından Doğu Karadeniz Bölgesi ve ülkemiz özelinde yüzeysel su kaynaklarında su yapılarının çevresel etkilerinin daha doğru bir şekilde incelenmesinin ve Çevresel Akış Miktarının sürdürülebilir ve doğru bir şekilde belirlenmesinin sağlanabileceği düşünülmektedir.