Hikmet Onat imzalı Salacak isimli yağlı boya tabloda uygulanan mist-lining yöntemi

Bu tez çalışmasında, özel bir koleksiyonda bulunan, Hikmet Onat imzalı Salacak isimli tabloda, güncel bir soğuk astarlama tekniği olan mist-lining yöntemi uygulanmıştır. Mist-lining yöntemi 1990'lı yıllarda Amsterdam SRAL'da Jos van Och tarafından soğuk astarlama yöntemi olarak geliştirilmiştir. Mist-lining yönteminde, kullanılan yapıştırıcı ve solvent miktarının en az seviyede tutulması amaçlanmaktadır. Bu yöntem, kapalı bir ortamda çözücü buharına dayalı, yeniden etkinleştirme yönteminin sistematik kullanımına dayanmaktadır. Astarlama bezinin yüzeyi liflendirilerek pürüzlü bir yüzey elde edilmektedir. Böylelikle yapıştırıcı beze emilmeden liflerin üzerine tutunma sağlamaktadır. Salacak isimli tablonun taşıyıcı bezi ince, boya tabakası ise kalındır. Bezin taşıyıcılığı yeterli gelmemektedir. Bu nedenle Salacak isimli tabloda astarlama yapılmasına karar verilmiştir. Astarlama yöntemi olarak en az miktarda yapıştırıcı ve çözücü kullanımına dayanan mist-lining yöntemi tercih edilmiştir. Yöntemde kullanılacak astarlama bezi olarak keten bez, yapıştırıcı olarak ise Plextol B500 1/3 oranında seyreltilerek kullanılmıştır. Liflendirilen astarlama bezinin üzerine yapıştırıcı püskürtülerek uygulanmış ve kurutulmuştur. Etkinleştirme bezi olarak pamuklu kumaş tercih edilmiştir. Çözücü olarak kullanılan solvent ise toluendir. Çalışma kapsamında astarlama yöntemlerinin ve mist-lining yönteminin tarihsel gelişimi ve uygulama esasları incelenmiştir. Salacak isimli tablonun belgeleme ve inceleme çalışmaları kapsamında görünür ışık (VIS), eğimli ışık, morötesi (UV) ışık, kızılötesi (IR) ışık ve x-ışını yöntemleri kullanılmıştır. Tablo üzerinde mikroskop ile incelemeler de yürütülmüştür. Yapılan incelemeler sonucunda, tabloda zamanla meydana gelen bozulmalar ve nedenleri tespit edilmiştir. Salacak isimli tablo daha önce restore edilmiştir. Ancak bu restorasyon uygulamaları sırasında eserle uyumlu olmayan malzemeler kullanılmış ve bu işlemler sonucunda eser hasar görmüştür. Boya katmanında görülen çatlak ağının nedeni, eski restorasyon sırasında sağlamlaştırma amacıyla tabloya uygulandığı düşünülen hayvansal tutkaldır. Tespit edilen bozulmaların nedeni olan eski uygulamalar geri alınıp, bozulmaların restorasyonu yapılmıştır. Mist-lining yönteminin kelime kökeni incelenmiş ve yöntemin Türkçe karşılığı önerilmiştir.