Hint dinlerinde antropomorfik Tanrı: Ganesha örneği

İnsan, var olduğu ilk andan itibaren hayatını anlamlandırma yoluna gitmiş ve bu yolda tanrı, insan yaşamında salt özne haline gelmiştir. Hayatın tüm pratiğini etkileyen tanrı her daim zihinlerde yer edinmiş, insan onu düşünmekten, ona şekil biçmekten kaçamamıştır. Bunun bir sonucu olarak da dünyada var olan dinlerin büyük bir oranında tanrılar antropomorfik bir biçimde varlık bulmuştur. Öyle ki bu antropomorfik tanrı zihinde kalmayıp günlük hayata sudur ederek, halkın içinde somut bir şekilde hayatını sürdürmüştür. Tanrısal alemde antropomorfizmin zirve yaptığı ülkelerden biri ve en önemlisi Hindistan'dır ve Hint dinleri bilinen en eski din olma özelliğinden dolayı, diğer bazı dinlerdeki tanrı tasavvurunu etkileme açısından oldukça önemlidir. Hindistan tarihinde tanrılar her daim insan-hayvan formları ile varlıklarını sürdürmüşlerdir. Hint dinlerinde tanrının şeklinden çok işlevi önemlidir ve tanrıda betimlenen her uzvun bir görevi vardır. Hindistan'daki binlarca tanrı, insanlarla iç içe yaşamaktadır ve insan-tanrı işbirliği, tanrıya yakınlığın göstergesidir. Bu ülkede tanrılar ve insanlar birbirine muhtaç, birbirine benzerdir. Bugün bu tanrıların en önemlileri Hindistan'ın tüm halkının tapındığı besmele (başlangıç) tanrısı Ganesha'dır. Ganesha, fil başındaki hortumu ile dünyayı içine çektiğini, şişman göbeği ile iyiliğin ve kötülüğün içinde olduğunu, buna paralel olarak da her şeyin insanın içinde olduğunu sembolize eder. Nitekim Hindu insanına göre tanrı dahil her şey insanın içindedir ve kişi neyi yaşıyorsa içinden onu çıkarır. Tüm bunlar göz önüne alındığında bu çalışma üç bölüme ayrılmış olup ilk bölümde antropomorfizmin kavramsal analizine yer verilerek monoteist ve politeist bazı dinlerin antropomorfik tanrı tasviri kabaca verilmiş ve Hint tanrıları ile mukayese edilebilmesi amaçlanmıştır. Akabinde Hindu tanrılarının antropomorfik özelliklerine değinilerek reelde görünen ve sembolize ettiği anlamlar tartışılmış, bir Buddhist felsefesi olan "her şey değişime açıktır" ilkesi zihinlerde sabit tutularak, Hint dinlerindeki antropomorfik tanrı anlayışının tarihsel süreç içerisindeki evrimi analiz edilmiştir. Son olarak da tüm Hindistan'da dün ve bugün önemini koruyan tanrı Ganesha her yönüyle okuyucuya sunulmuştur.