Hiperterminin dişi germ hücrelerine etkisinin yapısal düzeyde incelenmesi

Hipertermi vücut sıcaklığının 41° C ya da daha yüksek bir değere ulaşmasıyla ortaya çıkan ve sıcak çarpmasına yol açabilen bir durumdur. Sıcak stresi ovaryum üzerinde çeşitli anomalilere neden olur. Bunlar düşük kalitede oosit üretimi, oosit membran bozukluğu, kromozomal anomaliler ve embriyonal gelişim bozuklukları olarak sıralanabilir. Hipertermi, ovaryum üzerinde yaptığı bu olumsuzlukları oksidatif stres ve apoptozis yoluyla gerçekleştirmektedir. Süperoksit dismutaz (SOD) ise serbest oksijen radikallerini ortadan kaldırarak, oksidatif stresi engelleyebilen ve apoptotik süreci geri döndürebileceği düşünülen antioksidan bir maddedir.Tüm bu nedenlerden ötürü çalışmamızda; hipertermi ile oluşturulan ısı stresinin ve stres öncesinde kullanılan SOD' un, ovaryum üzerindeki koruyucu ve tedavi edici etkilerinin apoptotik ve oksidatif stres belirteçleri kullanılarak belirlenmesi amaçlanmıştır.Çalışmada kullanılan 54 adet Wistar-albino cinsi dişi sıçan, her grupta 6 denek olacak şekilde 9 gruba ayrılmıştır. Kontrol grubu olarak belirlenen birinci gruptaki denekler sıcaklığı 22° C'ye ayarlanmış havuzda 20 dakika süre ile tutulmuş ve 24 saat sonra kesilerek ovaryum dokuları alınmıştır. İkinci gruptaki deneklere hipertermi uygulamasından bir saat önce NaCl+Katalaz uygulanmış daha sonra 42ºC' de sıcak su banyosunda 20 dakika bırakılmış ve hipertermi uygulamasından 30 dakika sonra dokuları alınmıştır. Üçüncü gruptaki denekler hipertermi uygulamasından bir saat önce NaCl+Katalaz uygulanmış, daha sonra 42ºC' de sıcak su banyosuna 20 dakika bırakılmış ve hipertermi uygulamasından 6 saat sonra dokuları alınmıştır. Dördüncü gruptaki deneklere hipertermi uygulamasından bir saat önce NaCl+Katalaz uygulanmış, 42ºC' de 20 dakika su banyosuna bırakılmış ve hipertermi uygulamasından 24 saat sonra dokuları alınmıştır. Beşinci gruptaki deneklere, hipertermi uygulamasından bir saat önce NaCl+Katalaz uygulanmış, ardından 42ºC' de 20 dakika sıcak su banyosuna bırakılarak hipertermi uygulamasından 72 saat sonra dokuları alınmıştır. Altıncı gruptaki deneklere, hipertermi uygulaması öncesi NaCl+ Katalaz+ SOD enjeksiyonu yapılarak 42ºC' de 20 dakika sıcak su banyosuna bırakılmış ve hipertermi uygulaması sonrası 30. dakikada dokuları alınmıştır. Yedinci gruptaki deneklere, hipertermi uygulamasından bir saat önce NaCl+ Katalaz+ SOD enjeksiyonu yapılmış, 42ºC' de 20 dakika sıcak su banyosuna bırakılmış ve hipertermi uygulaması sonrası 6. saatte dokuları alınmıştır. Sekizinci gruptaki deneklere, hipertermi uygulamasından bir saat önce NaCl+ Katalaz+ SOD enjeksiyonu yapılarak 42ºC' de 20 dakika sıcak su banyosuna bırakılmış ve hipertermi uygulama sonrası 24. saatte dokuları alınmıştır. Dokuzuncu grup deneklere hipertermi uygulamasından bir saat önce NaCl+ Katalaz+ SOD enjeksiyonu yapılarak, 42ºC' de 20 dakika sıcak su banyosuna bırakılmış ve hipertermi sonrası 72. saatte dokuları alınmıştır. Alınan dokular alışılagelmiş ışık mikroskobik izleme yöntemlerinden geçirilerek parafin bloklar oluşturulmuştur. Hiperterminin neden olduğu apoptozise, sitozolik bir antioksidan olan süperoksit dismutazın (SOD) koruyucu ve tedavi edici etkilerinin belirlenmesi amacıyla Kaspaz 3, HSP 70 protein düzeylerine etkisinin belirlenebilmesi amacıyla HSP 70 ve proliferasyonu belirlemek amacıyla PCNA immünreaktiviteleri değerlendirilmiştir.PCNA immünreaktivitesinin kontrol gruplarında granuloza ve teka interna hücrelerinde, oositte ve korpus luteumda çekirdeklerde kuvvetli tutulum gösterdiği belirlenmiştir. SOD uygulamasıyla birlikte, sekonder follikül granüloza ve teka interna hücrelerindeki immünreaktivitenin diğer gruplara karşın biraz daha az olduğu saptanmıştır.HSP 70 immünreaktivitesinin kontrol ve katalaz verilen sham kontrol gruplarında, folliküllerin granüloza ve teka interna hücreleri ile korpus luteum hücrelerinde belirgin olduğu görülmüştür. Ancak SOD' un koruyucu etkisiyle HSP 70 tutulumunun daha azaldığı belirlenmiştir.Kaspaz-3 immünreaktivitesi ise kontrol gruplarında orta dereceli olarak belirlenirken, SOD uygulanmış gruplarda apoptozisin engellediğini simgeleyen görünüm belirlenmiştir. Özellikle 24. ve 72. saatlerde gelişen follikül granüloza ve teka interna hücreleri ile oositte son derece az Kaspaz-3 immunreaktivitesi dikkati çekmiştir.Sonuç olarak hiperterminin sıçan ovaryum dokusu, oosit, granüloza ve teka interna hücreleri ile korpus luteumda belirgin hasara neden olduğu saptanmıştır. Hasar, özellikle tek sıralı ve çok sıralı primer folliküllerde ve sekonder folliküllerde izlenmiştir. Kontrol ve hipertermi gruplarında PCNA, HSP 70 ve Kaspaz-3 belirteçlerinin boyanmasının daha yoğun olduğu gözlemlenirken, SOD uygulanan gruplarda bu bulguların zayıfladığı belirlenmiştir. SOD' un koruyucu etkisi tüm gruplarda belirgin olarak izlenmiştir. SOD uygulamasının genelde 24 saate kadar etkili olduğu, 72. saatte etkisinin göreceli olarak azaldığı belirlenmiştir. Bu bulgulara koşut olarak, hiperterminin ovaryum dokusu üzerinde oluşturduğu olumsuz etkisinin SOD ile engeleyebileceği kanısına varılmıştır.