Hisse senedi getiri volatilitelerinin doğrusal olmayan metotlarla incelenmesi ve piyasa etkinliğinin araştırılması: BRICS-T ülkeleri ile karşılaştırmalı bir analiz

Bu tezin amacı BRICS-T ülkelerinin hisse senedi borsalarındaki volatiliteyi doğrusal olmayan zaman serisi yöntemleri ile incelemek ve piyasa etkinliği araştırmaktır. Çalışmada 01.01.2011 ile 01.01.2021 tarihlerini kapsayan, endekslerin günlük frekanstaki getirilerine logaritmik fark dönüşümü uygulanarak analiz edilmiştir. Öncelikle serilerin ortalama, standart sapma, çarpıklık, basıklık, Jarque-Bera testi ve ARCH-LM testlerinden oluşan tanımlayıcı istatistikleri incelenmiştir. Daha sonra birim kök analizi ADF, PP ve KPSS testleri ile gerçekleştirilmiştir. Etkin piyasalar hipotezinin varlığına dair bulgulara rastlanılmakla beraber incelenen ülke borsalarının etkin olmadıkları belirlenmiştir. Serilerin doğrusallıkları Tsay, BDS, Keenan ve Mc.Leod-Li yöntemleri ile araştırılmış ve serilerin doğrusal olmadıkları tespit edilmiştir. Sonraki aşamada seriler ortalamada doğrusal olmayan ekonometrik modeller ve varyansta doğrusal olmayan ekonometrik modeller ile incelenmiştir. Ortalamada doğrusal olmayan ekonometrik modeller kapsamında kendinden uyarımlı eşiksel otoregresif model, yumuşak geçişli eşik değerli otoregresif model, logaritmik yumuşak geçişli eşik değerli otoregresif model, momentum eşiksel otoregresif model ve Markov rejim değişimi modeli kullanılmıştır. Son olarak varyansta doğrusal olmayan ekonometrik modeller kapsamın GARCH, EGARCH, GARCH-M, IGARCH, NAGARCH, GJR-GARCH, TGARCH, AV-GARCH, C-GARCH, APGARCH modelleri kullanılmıştır. Sonuçta iç veya dış dinamiklerden kaynaklanan beklenmedik gelişmelerin rejim değişikliklerini tetiklediği görülmüştür. BRICS-T ülkelerinin başlıca hisse senedi borsalarından seçilmiş endekslerde yatırımların yapısının ve yatırımcıların risk algısının rejimler özelinde farklılaştığı tespit edilmiştir. Volatilitenin olumlu ve olumsuz haberlerden kaynakladığı tespit edilmiştir. Olumsuz gelişmelerin volatilite üzerindeki etkilerinin, olumlu gelişmelerin volatilite üzerindeki etkilerinden daha fazla olduğu görülmüştür. Risk ve getiri arasındaki ilişkinin, Hindistan'dan seçilen endeks dışında, istatistiki olarak anlamsız olduğu görülmüştür. Yatırımcıların değişen koşullar karşısında nasıl hareket ettiklerini açıklamaya dair bulgular elde edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Piyasa Etkinliği, Volatilite, Ortalamada Doğrusal Olmayan Ekonometrik Modeller, Varyansta Doğrusal Olmayan Ekonometrik Modeller