Hizmet-içi aksiyon araştırması kurs programının fen bilgisi öğretmenlerine uygulanması: Bir örnek olay çalışması

Fen öğretmenlerinin kendi uygulamalarını sistematik bir şekilde incelemeleri, sınıflarında veya okullarında ortaya çıkan sosyal nitelikteki olaylara farklı açılardan bakmaları ve bu süreçte aksiyon araştırmaları yürütmeleri onların sınıf uygulamaları üzerinde etkili olmaktadır. Bununla birlikte ülkemizdeki öğretmenlik mesleğinin araştırma kültüründen uzak olduğuna, fen bilgisi öğretmenlerinin araştırma-inceleme faaliyetlerine katılmadıklarına, aksiyon araştırmasının farkında olmadıklarına ve mevcut eğitim araştırmalarının pratikte yankı bulmadıklarına inanılmaktadır. Bu çalışmanın amacı, fen bilgisi öğretmenlerinin eğitim araştırmalarına karşı sahip oldukları tutumları ve onlardan faydalanma düzeylerini belirlemek ve onların kendi sınıflarında araştırma yapmalarını teşvik etmek için geliştirip uygulanan bir hizmet-içi aksiyon araştırması kurs programının genel bir değerlendirmesini yapmaktır. Çalışma kapsamında, Trabzon il merkezi ve ilçelerindeki farklı ilköğretim okullarında çalışan yirmi dört fen bilgisi öğretmeniyle yan-yapılandırılmış mülakatlar yürütülmüş ve bunlardan sekizi uygulanan kursa katılmıştır. Kurs programının kursa katılan fen bilgisi öğretmenleri üzerindeki etkileri ve onların aksiyon araştırmasını anlama şekilleri derinlemesine incelenmiştir. Öğretmenlerin kurstaki yansıtmalarının tamamı; yan-yapılandırılmış mülakatlar, öğretmen günlükleri ve tutum anketi yardımıyla toplanmıştır. Bunun yanında, araştırmacı tarafından her dersten sonra yansıtıcı notlar tutulmuştur. Verilerden, fen bilgisi öğretmenlerinin uygulamalarında eğitim araştırmalarından hiç faydalanmadıkları ve onlara karşı bazı olumsuz tutumlara sahip oldukları tespit edilmiştir. Bununla birlikte uygulanan kurs programı katılımcıların eğitim-aksiyon araştırmalarına karşı tutumlarını olumlu yönde geliştirmiş ve bu yolla katılımcılar uygulamaları boyunca karşılaştıkları sosyal nitelikteki olayları eleştirel olarak incelemek suretiyle yansıtıcı öğretim yapmaya, sahip oldukları bireysel öğretim teorilerinin daha fazla farkında olmaya ve kendi aksiyon araştırmalarım planlayıp yürütmeye başlamışlardır. Katılımcıların projelerini tamamlayabilmeleri ve aksiyon araştırmalarının eğitim sistemimiz içinde yaygınlaşması için okul yönetimlerinin ekstra zamanı, üniversitedeki araştırmacıların ise daha fazla desteği kendilerine sağlamaları ve tamamlanan çalışmaların MEB tarafından ödüllendirilerek teşvik edilmesi önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Fen Öğretmen Eğitimi, Aksiyon Araştırması, Öğretmenlerin Tutumları VI