HPV aşısı ve serviks kanseri taramasının önündeki engeller ve kolaylaştırıcı nedenlerin araştırılması

Servikal kanser, kadınlar arasında morbidite ve mortalitenin önde gelen nedenlerinden biridir ve bunun nedeni çoğunlukla hastalığın geç evrede tanı almasıdır. Kanser için erken taramanın hastalığa karşı en etkili önlem olduğu gösterilmiştir. Yapılan çalışmalar, erken taramanın önündeki engelleri servikal kansere karşı farkındalık eksikliği ve olumsuz tutumlar olarak göstermiştir. Bu çalışma HPV aşısı ve serviks kanseri taramasının önünde ki engeller ve kolaylaştırıcı nedenlerin araştırılması amacıyla yapılmış ve katılımcıların bilgi ve tutumları değerlendirilmiş ve puanlanmıştır. Araştırma Mart 2024-Aralık 2024 tarihleri arasında Elazığ ili merkez ilçesinde aile sağlık merkezine ve ketem birimlerine başvuran 18 yaş üstü kadınlar ile toplum temelli kesitsel çalışma olarak gerçekleştirilmiştir. Çalışmaya 18-65 yaş aralığında toplam 400 kadın katılmıştır. Veriler SPSS 22.0 yazılımı kullanılarak analiz edilmiştir. Bilgi düzeyleri ile demografik özellikler arasındaki ilişkiyi belirlemek için iki değişkenli ve çok değişkenli analizler yapılmıştır. Katılımcıların çok büyük bir kısmının serviks kanserinde erken teşhisin faydalı ve tedavi edilebilir bir hastalık olduğu bildiği fakat serviks kanserine karşı koruyucu bir aşının olduğunu bilme oranının %46.0 gibi düşük bir oran olduğu belirlenmiştir. Bu aşı ilgili bilgi düzeylerinin düşük olduğu da saptanmıştır. Katılımcılar Serviks kanseri belirtileri ve önleyici tedbirleri hakkında yeterli bilgi düzeyine sahip değillerdir. Kadınların eğitim düzeyi, gelir düzeyi, serviks kanserine ilişkin farklılık oluşturmuştur. Kadınların doğum yapma, emzirme durumu ve süresi, ailede serviks kanseri öyküsünün bulunması, serviks kanseri tarama yapma eğilimlerini artırmaktadır. Katılımcıların HPV aşısı yapma oranı çok düşükken yaptırma isteme oranları %38,0 olarak belirlenmiştir. Kadınlar arasında serviks kanserinin önlenmesine ilişkin genel bilgi nispeten yüksek ve tutumlar çoğunlukla teşvik edici olsa da, taramaya ilişkin özel bilgi düşüktü. Katılımcılar arasında serviks kanserine ilişkin istenmeyen algılar ve inançlar da vardı. Bu nedenle, belirlenen bilgi eksikliklerinin giderilmesi ve hizmet veren alanların artırılması, serviks kanseri tarama hizmetlerinin tüm kadınlara yaygınlaştırılması için daha fazla eğitim kampanyasına ihtiyaç vardır. Anahtar kelimeler: HPV, Serviks kanseri, tarama test