Yapay zeka için insan-odaklı tasarım

Yirminci yüzyıl, teknolojide çığır açan gelişmelere tanıklık etmiştir. Günümüzde, Nesnelerin İnterneti, Yapay Zeka ve Sanal Gerçeklik gibi yeni teknolojiler türemekte, ve insanların hayatlarını, iletişim biçimlerini, ihtiyaçlarını, beklentilerini ve teknoloji ile olan ilişkilerini derinden değiştirmektedir. Yapay Zeka, bilim-kurgu dünyasında üzerinde sıklıkla düşünülen, hayal edilen ve yazılan ütopik/distopik bir kavram olagelmiştir. Genellikle "insan-dışı" bir teknolojiyi betimlemek için kullanılmış ve yazarının hayal gücüne bağlı olarak insanları hem heyecanlandırmış, hem de korkutmuştur. Günümüzde ise yapay zeka artık bir fantezi değil, yaygın olarak kullanılan, araştırılan, öğretilen ve dikkatle izlenen yeni bir teknolojidir. İnsan-odaklı tasarım, insanı tasarım sürecinin merkezine koyarak, yeni ürünler tasarlamaya yarayan ve yaygın olarak kullanılan yapısal bir çerçevedir ve tasarımcılarin gerçek problemleri belirleyerek onlara çözümler sunmalarına yardımcı olur. Bu tez, insan-odaklı tasarımın temellerini ortaya koymayı ve yapay zeka teknolojisini incelemeyi amaçlamaktadır ve bu bağlamda; insanın zıttı olarak algılanan yapay zeka çağında, insan-odaklı tasarımın insanlar ve makineler arasında sağlıklı bir ilişki kurulmasına nasıl yardımcı olabileceği sorusuna cevap aramaktadır. İnsan-odaklı tasarım ve yeni teknolojiler arasındaki ilişki üzerine literatur taramasının ardından, farklı sosyal ve kültürel gruplardan katılımcılarla sanal bir anket çalışması yürütülmüştür. Anket sonuçları göstermektedir ki; insanların insan-dışı teknolojiler ile daha iyi ilişkiler kurabilme ihtimali, bu teknolojilerin insana atfedilen özellikleri ne kadar taşıdığı ve insanlara ait gerçek sorunlara çözümler üretebilme becerileri ile doğru orantılı olarak artmaktadır. Bu çok yeni bir alan olduğu için, elde edilen bulgularla ilgili daha detaylı araştırma yapılması gerekmektedir. Anahtar kelimeler: Yapay zeka, insan odaklı tasarım, yeni teknolojiler