Hypericum perforatum L. (Sarı Kantaron) (Hyperıcaceae) bitkisinin morfolojik, kimyasal (uçucu yağ ve flavonoid) varyasyonlarının araştırılması

Bu çalışmada, Elazığ ve çevresinde doğal olarak yetişen Hypericum perforatum L.'ye (Sarı Kantaron) ait bitki örnekleri 7 farklı lokaliteden çiçeklenme döneminde toplandı. Toplanan örnekler morfolojik ve kimyasal (flavonoid ve uçucu yağ) içerikleri bakımından değerlendirildi. Çiçekli Hypericum perforatum örneklerinden su distilasyonu ile elde edilen uçucu yağlar GC ve GC-MS yöntemiyle analiz edildi. Analiz sonucunda örneklerdeki uçucu yağ verimi kuru örnekte 0.2 – 1.0 ml. (100 gr.) arasında, tanımlanan 21 - 74 tane bileşenin toplam yağın % 90.1 - % 97.2' sini oluşturduğu tespit edildi. Bununla birlikte bitkinin çiçeğinden ve yapraklarından alınan 1'er gr. kuru örnek ekstrakte edilerek HPLC yöntemi ile flavonoid içeriği belirlendi. Örneklerde uçucu yağlardan en yüksek orandaki bileşenin % 60 ile α-pinen olduğu belirlendi. Bununla beraber önemli olan diğer majör uçucu yağ bileşenleri ise; Ödesma-4 [14],11-dien (% 1.8 – 20.0), α-selinen (% 1.5 – 13.0), α-amorfen ( % 4.5 – 10.0), Thujopsene (% 1.5 – 10.0), Karyofillen (% 1.5 – 9.0), Germakren D (% 1.5 – 8.5), δ-himakalen (% 0.0 – 8.0), Karyofillen oksit (% 1.5 – 7.5), 1- deken (% 3.5 – 4.6), β selinen (% 1.0 – 4.0), Spatulenol (% 0.9 – 4.0) ve Oktan 2-metil (% 0.6 – 4.0) saptanmıştır. Sarı kantaron örneklerinde flavonoidlerden en yüksek miktardaki bileşenin çiçek ve yaprakta rutin olduğu tespit edildi. Çiçekteki rutin miktarı 5,2955 – 10,159 µg /gr arasında ve yaprakta ise 2,935 – 10,558 µg /gr olarak tespit edildi. Çiçekteki ve yaprakta tespit edilen flavonoid bileşenleri ise mirsetin, morin, kuersetin ve kamferoldür. Çiçekteki mirsetin değeri 0.0035 – 0.02 µg /gr, morin değeri 0.007 – 0.062 µg /gr, kuersetin değeri 0.033 – 0.0915 µg /gr, kamferolün değeri 0.6175 – 2.1045 µg /gr olarak belirlendi. Yapraktaki mirsetin değeri 0.013 – 0.0705 µg /gr, morin değeri 7 – 881 µg /gr, kuersetin değeri 0.0055 – 0.052 µg /gr, kamferolün değeri 0.0205 – 1.7165 µg /gr olarak belirlendi. İncelenen morfolojik özellikler bakımından fazla farklılık olmadığı kimyasal karakterler bakımından ise varyasyonun olduğu tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Hypericaceae, Hypericum perforatum L., Flavonoid, Uçucu yağ, Morfoloji, Varyasyon.