I. Meşrutiyet'ten Cumhuriyet'e din eğitimi alanındaki gelişmeler

I. Meşrutiyet'in ilanından Cumhuriyet'in ilanına kadar olan Meşrutiyet Dönemi (1876-1922) eğitim ve özellikle din eğitimi alanında modernleşmenin ve ıslahatların oldukça yoğun olduğu bir dönem olarak karşımıza çıkmaktadır. Eğitimde çok boyutlu modernleşme sürecinin büyük bir kısmını oluşturan Meşrutiyet Dönemi, eğitim meselesinin öneminin ve toplumsal değişmedeki rolünün fark edildiği; bu bağlamda eğitim meselelerinin çokça tartışıldığı ve ele alındığı bir dönem olmuştur. Bu dönemde düşünsel alanda yapılan tartışmalar Osmanlı eğitimine yön vermiş, din eğitimini de derinden etkileyecek şekilde sonuçlanmıştır. Meşrutiyet'ten Cumhuriyet'e kadar olan dönem, dinî bir nitelikte olan Osmanlı eğitiminin çehresinin değiştiği, bu suretle din eğitimi alanı açısından da büyük ölçüde değişiklerin yaşandığı bir dönem olmuştur. Bu dönemin eğitim ve din eğitimi alanındaki gelişmeleri yalnızca o döneme ait olmamış, Cumhuriyet Dönemine de tevarüs etmiştir. Meşrutiyet Dönemi, yapılan reformlar ve hürriyet ortamının tesisiyle Cumhuriyet'in laboratuvarı olarak görülmüştür. Bu nedenle Meşrutiyet Dönemi din eğitimi alanındaki gelişmeleri tespit etmek hem tarihî tecrübenin tespiti hem de günümüz din eğitimi problemlerini tarihî tecrübelere dayanarak çözme imkanı vermesi açısından önemlidir. Bu çalışma, Meşrutiyet Dönemi din eğitimi alanındaki gelişmeleri dönemin süreli yayınlarındaki eğitim tartışmaları üzerinden ortaya koymaktadır. Son dönem Osmanlı'daki din eğitimi tartışmalarının neler olduğunun tespit edilmesi bu çalışmanın hareket noktasını oluşturmaktadır. Nitel araştırma yöntemiyle yapılan çalışmanın verileri, Sırât-ı Müstakîm, Sebîlü'r-Reşâd, İçtihad, Türk Yurdu, Tedrîsât-ı İbtidâîyye Mecmuası, Terbiye Mecmuası, Muallim dergilerinden doküman incelemesi yöntemiyle elde edilmiştir. Elde edilen verilerin analizinde betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen bulgular, Türkiye'nin yüz yılı aşkın eğitim tecrübesi ve yapılan onca reforma rağmen Meşrutiyet Dönemi eğitim tartışmalarının çoğunun günümüzde de tartışılmaya ve çözüm beklemeye devam ettiğini ortaya koymaktadır.