İbn Battûta Seyahatnamesi'inde adı geçen çarşı ve pazarlar

Ortaçağ boyunca birçok seyyah çeşitli coğrafyaları gezmiştir. Bu geziler esnasında çeşitli ülkeler ve bu ülkelerin şehirleri gezilerek oradaki kültürel, ekonomik ve ticari faaliyetler hakkında bilgiler verilmiştir. Bu çalışmada ünlü seyyah İbn Battûta'nın gezdiği şehirlerdeki çarşı ve pazarların fiziki yapıları, çeşitli çarşılar, bu çarşı ve pazarlarda bulunan meslekler hakkında bilgiler verilmiştir. İbn Battûta Seyahatnamesinde çarşılarında çeşitli ürünlerin satıldığı Basra, Bağdat, Musul, Halep, Küfe, Şiraz, Konya, Hacı Tarhan, Golem Uzak Doğu da Sinus-Sin, Malabar, Kalhat, Arabistan'da Mekke, Aden şehirleri ortaçağ boyunca dünyanın sayılı ticaret merkezleriydi. Bu şehirlerin birçoğunun çarşı ve pazarları VII. ve VIII. yüzyıldan itibaren oluşmuştur. IX. ve XI. yüzyıllarda bu şehirlerin çarşı ve pazarlarında meslek grupları oluşmaya başlamıştır. Bunun neticesinde sebzeciler, attârlar(parfümcüler-eczacılar), sarrâflar (borsacılar), bezzâzlar (manifaturacılar), kuyumcular, hurdacılar, iplikçiler gibi meslek mensupları çeşitli çarşılar oluşturmuşlardır. Bu şehirlerin çarşı ve pazarları Uzak Dogu'dan ve Hindistan'dan getirilen baharat çeşitleri, Kutup ve Orta Asya üzerinden getirilen çeşitli kürkler, Akdeniz yoluyla da Venedik, Ceneviz, Provansalı, Pizzalı gibi tüccar devletler tarafından getirilen ürünlerle zenginleşmiştir. Bu çalışmanın ele aldığımız şehirlerin ekonomik faaliyetlerine, çarşılarına, pazarlarına ve mevcut şehirlerdeki meslek gruplarına faklı bir bakış acısı getirdiği söylenebilir.