İbn Hacer el-Askalânî'nin Nüzhetü's-Sâmi'în fî Rivâyeti's-sahâbe mine't-tâbi'în eserinde sahâbenin tâbiînden naklettiği rivayetlerin tespit, tahric ve değerlendirmesi

Sahâbîler birbirlerinden hadis öğrenip naklettikleri gibi tâbiînden de hadis öğrenip rivayet etmişlerdir. İsnad sisteminde esas olan, râvinin hadisi kendisinden yaşça ve ilimce büyük olan bir âlimden veya şeyhten almasıdır. Tâbiînin sahâbeden rivayet alması gerekirken ilmî, tarihî ve sosyal sebeplerle bazı sahâbîler tâbiînin önde gelen hadis âlimlerinden rivayette bulunmuş ve hadisin senedi sahâbe → tâbiîn → sahâbe → Resûlullah şeklinde tezahür etmiştir. Sahâbenin kendilerinden tabaka, ilim ve fazilet bakımından daha aşağı seviyede olan tâbiînden hadis rivayet etmiş olması, hadis talebesinin hata yapmasına veya isnadda takdim-tehir olduğunu zannetmesine yol açabilir. Bu sebeple hadis geleneğinde bu tür rivayetlerin belirlenmesi önem arzetmiş; onların isnad açısından kusurlu olmayıp tabakaların birbirinden rivayeti olduğunu göstermek gereklilik halini almıştır. Konu hakkında kaynaklarda Hatîb el-Bağdâdî (ö. 463/1071) tarafından kaleme alınan Rivâyetü's-sahâbe mine't-tâbiîn adlı bir kitaptan söz edilse de ne yazık ki günümüze ulaşmamıştır. Sonrasında İbn Hacer (ö. 852/1448), Hatîb el-Bağdâdî'nin adı geçen kitabını temel alarak oluşturduğu Nüzhetü's-sâmiʿîn fî rivâyeti's-sahâbe mine't-tâbiîn adlı eserinde konuyu tekrar ele almıştır. Bu çalışmada söz konusu eserde İbn Hacer tarafından sahâbenin tâbiînden rivayeti olduğu tespit olunan hadislerin tespit, tahric ve değerlendirmesi yapılacaktır. Çalışma, araştırmanın önemi, amacı, yöntemleri ve kaynaklarından oluşan bir giriş, iki bölüm ve sonuç kısmından oluşmaktadır. Birinci bölümde sahâbenin tâbiînden hadis rivayetinin hadis usulü eserlerinde mütekaddimûn ve günümüz alimlerinin konuyla ilgili mütalaalarına yer verilmiştir. İkinci bölümde ise İbn Hacer'in Nüzhetü's-sâmiʿîn fî rivâyeti's-sahâbe mine't-tâbiîn eserinde geçen rivayetlerin hadis kaynakları içerisinde tespiti yapılarak bu rivayetlerin tahrici ve değerlendirmesi yapılmıştır. Sonuç kısmında ise tespit edilen rivayetlerin sayısal olarak ortaya konulup rivayetlerin hadis konuları çerçevesinde analizi yapılmıştır.