İç Anadolu Bölgesi Türkmen aşiretleri kırsal yerleşimlerine yönelik tipolojik ve morfolojik inceleme: Yabanlı Türkmen aşireti örneği, Kırşehir-Nevşehir

Kentlerin mekânsal ve fiziksel şekillenmeleri bulundukları coğrafyanın iklim, topoğrafya, su kaynakları gibi doğal çevrelerinin yanı sıra insan ürünü yapılı çevreleri ve yaşam tarzlarını yansıtan sosyal çevrelerine bağlı olarak ortaya çıkar. Bu çevreler esasında kentlerin yerleşim morfolojisini yani formunu etkileyen dinamiklerdir. Bu dinamikler özgün kent yerleşimlerinin formlarını belirlediği gibi kırsal yerleşimlerin de formlarını belirler. Son yıllarda kentlerin iş gücü talebi, tarımda gerçekleşen makineleşme, değişen yaşam şartları, eğitim gibi nedenlerle kırsal alanlardan kentlere yaşanan yoğun göç hareketleri ile kırsal alanlar boşalmaktadır. Bu nedenle boşalan köylerdeki kırsal mimari miras ya bakımsızlıktan ya da kötü yapılaşmalar ile özgünlüklerini yitirmektedirler. Kırsal mimarinin barındırdığı gelenekler, kültürler, özgün yerleşim ve yapı dokularının ortaya konulmasının amaçlandığı bu tez kapsamında örnek seçilen kırsal yerleşimlerin geçmişten günümüze yerleşim morfolojisi, bu morfolojiye etki eden dinamikler ve yapı tipolojileri ortaya konulması amaçlanmıştır. Tezin konusunu kırsal mimariye örnek teşkil eden İç Anadolu'da bulunan Yabanlı Türkmen Aşireti'nin on iki köyü oluşturmaktadır. Çalışma kapsamında literatür ve alan çalışması yürütülmüştür. Literatür çalışmasında kavramsal çerçeve ve alan hakkında tarihi araştırmalar yapılmış, geçmiş yıllara ait hava fotoğrafları ve nüfus bilgileri ilgili kurumlardan elde edilmiştir. Daha sonra alan çalışmasında yerleşim ve yapı tespitleri ile köylerde yaşayanlarla görüşmeler yapılmıştır. Elde edilen verilerle köylerin yerleşim morfolojileri ve yapı tipolojileri analiz edilerek ortaya konulmuştur. Sonuç olarak kültürel miras bağlamında Yabanlı Türkmen Aşireti'ne ait köylerin günümüz tespitleri yapılarak envanteri hazırlanmış ve gelecekte yapılacak koruma çalışmalarına altlık oluşturulmuştur. 2023, xxvii + 217 Sayfa Anahtar Kelimeler: Kırsal Mimari, yerleşim, morfoloji, tipoloji, Yabanlı Türkmen Aşireti