İç denetim kapsamında iç kontrol riskinin bulanık mantıkla modellenmesi ve bir uygulama

Günümüzde her alanda yaşanan değişim ve gelişmeler sonucu, işletme faaliyetleri ve yapıları giderek daha karmaşık bir hale gelmektedir. Etkin bir iç kontrol sistem, finansal raporlamanın güvenilirliğini sağlama, hata, hile ve yolsuzlukları önleme, işletme faaliyetlerinin verimliliğini arttırma amacı taşımaktadır. Bulanık mantık yaklaşımı, yapay zekâ çalışmalarının bir alt dalı olarak incelenmektedir. Aristoteles'in iki değerli mantık önermesine karşı, çok değerli mantık çalışmalarının bir ürünü olarak ortaya çıkmıştır. İlk olarak adı 1965'te Zadeh'in makalesinde geçen ve uygulamada öncü olarak buhar makinesi denetleme sisteminde kullanılan bulanık mantık yaklaşımının günümüzde çok geniş sahada uygulama alanı bulduğu görülmektedir. Bu çalışmanın amacı, bulanık mantık yaklaşımı ile işletmelerde iç kontrol riskini sayısal verilerle tahmin edebilecek bir modelin geliştirilmesidir. Oluşturulan simülasyonda, uygulanacak prosedürler, bulanık mantıkta kabul edilir girdi değerlerine sahip olacak şekilde özel bir teknikle hesaplanmış ve oluşturulan kural tabanında bulanıklaştırılmış, çıktı olarak işletmelerin iç kontrol riski durulaştırılmış sonuçta tahmin edilmek istenmiştir. Bu amaçla Dr. Burcu Adiloğlu'nun önerdiği 421 prosedür bir işletmeye uygulanmış ve cevaplar 246 kural tabanına göre bulanıklaştırılmıştır. Yapılan analiz ve değerlendirmeler sonucunda bulanık mantık modeliyle elde ettiğimiz düşük iç kontrol risk yüzdesinin, işletmenin bilgileriyle örtüştüğü gözlemlenmiştir.