İç kontrol sistemi ile finansal başarısızlık riski ilişkisi: Bir uygulama örneği

1940'lı yıllardan itibaren işletmelerdeki hızlı büyüme ve gelişme sonucunda işletme faaliyetleri karmaşık hale gelmiştir. İşletme faaliyetlerindeki işlemlerin karmaşık hale gelmesi güvenilir ve doğru bilgiye olan ihtiyacı arttırmaktadır. İşletme faaliyetlerindeki doğru ve güvenilir bilgiye ulaşma amacı kontrol kavramının önemini arttırmaktadır. İşletme içindeki kontrol faaliyetleri işletme yönetimi ve personeli tarafından gerçekleştirilmektedir. İşletmedeki kontrol faaliyetlerinin etkin ve verimli çalışması doğru ve güvenilir bilgiye ulaşılmasında en etkili araçtır. Çalışmada, işletmelerin iç kontrol sistemindeki etkin ve verimliliği ölçmek amacıyla anket çalışması uygulanmıştır. İşletmelerin anket sorularına verdikleri yanıtlar neticesinde iç kontrolün etkinliği ölçülmüştür. Çalışmanın amacı, BİST(Borsa İstanbul)'te işlem gören imalat şirketleri üzerindeki iç kontrol sisteminin etkinliğinin finansal başarısızlık üzerinde ne ölçüde etkiye sahip olduğunun incelenmesidir. Araştırmanın örneklemini, Borsa İstanbul'da 2000 ile 2022 yılları arasında işlem gören 101 imalat şirketi oluşturmaktadır. İşletmelerin finansal açıdan başarılı veya başarısız olduklarını belirlemek için finansal tablolarındaki 2022 yılı ikinci dönem verileri baz alınmıştır. İşletmelerin finansal tablolarına BİST ve KAP(Kamuyu Aydınlatma Platformu) üzerinden ulaşılmıştır. Finansal tablolardaki finansal oranlardan yola çıkılarak işletmelerin başarılı ve başarısızlık durumu belirlenmiştir. Araştırma sonucunda, işletmelerin iç kontrol etkinliliği ile finansal başarısızlık durumu analiz edilmiştir. Firmaların finansal risk durumunun belirlenmesinde Altman Z Skor modeli kullanılmıştır. Araştırma kapsamında iç kontrol ile finansal başarısızlık arasındaki ilişkiyi ölçen altı tane hipotez bulunmaktadır. Hipotezler arasındaki ilişkinin belirlenmesinde korelasyon analizi ve varyans analizi yapılmıştır. Çalışma kapsamındaki verilerin analiz edilmesinde lojistik regresyon analizi ve kümeleme analizi kullanılmıştır.