İç mimarlık ve peyzaj mimarlığı programlarında bilişsel yetenek-yaratıcılık ilişkisi ve eğitimin yaratıcılık üzerine etkileri

Yaratıcılık ulaşılması zor ve herkesin kendi deneyimleriyle tecrübe etmesi gereken çok yönlü bir etkileşim sürecidir. Zekâ, hayat boyu alınan eğitimler, çevresel/sosyal faktörler, yaratıcı insanlarla dolu bir çevrede etkileşim içinde bulunulması ve daha pek çok olasılık yaratıcılığa doğrudan katkı sağlayabilir. Teknolojinin, nörobilimin ve yapay zekâ uygulamalarının bu kadar ilerlemesine rağmen yaratıcı ve zeki insan beynine ihtiyaç gelecek yüzyıllarda da devam edecektir. Yaratıcılık her meslekte beklenen özelliklerden biridir ve tasarım ağırlıklı bölümlerde beklentilerin başında sıra dışı, özgün ve yaratıcı ürünler/fikirler üretilmesi gelmektedir. Temel amacı, iç mimarlık ve peyzaj mimarlığı eğitiminde bireyin bilişsel yetenek, yaratıcılık ve yaratıcılık alt boyutları arasındaki ilişkilerin irdelenmesi olan bu çalışmada tasarım ağırlıklı alanlarda çalışan bireylerin yaratıcılıklarının ölçülmesi için yeni bir yaklaşım sunulmaktadır. Araştırma örneklemini, 2021-2022 öğretim yılında Antalya Bilim Üniversitesi İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Bölümü, Akdeniz Üniversitesi İç Mimarlık Bölümü, Akdeniz Üniversitesi Peyzaj Mimarlığı Bölümü ve Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Peyzaj Mimarlığı Bölümünde öğrenime başlayan birinci sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırmaya katılan toplam öğrenci sayısı güz döneminde 216, bahar döneminde 139'dur. Tasarım ağırlıklı bölümlerde öğrenim gören öğrencilere yönelik geliştirilen Bilişsel Yetenek Testi, Yaratıcılık Ölçüm Testi-1 ve Yaratıcılık Ölçüm Testi-2 veri toplama aracı olarak tasarlanmıştır. Bulgular, iç mimarlık ve peyzaj mimarlığı eğitimine kabul edilen öğrencilerin eğitim öncesi yaratıcılık ve bilişsel yeteneklerini ortaya çıkarmasının yanında alınan tasarım ağırlıklı eğitim sonrası yaratıcılıklarında nasıl bir değişimin gerçekleştiğini incelemektedir. Tüm araştırma bulguları sonucunda hem eğitimcilerin yaratıcı eğitim sahaları geliştirmesine yönelik hem de bireylerin yaratıcılık ve bilişsel yeteneklerini geliştirmeleri konularında öneriler sunulmaktadır.