ICF temelli ampute mobilite ölçeği geliştirilmesi, geçerlilik ve güvenilirliği

Çalışmanın amacı ICF Temelli Ampute Mobilite Ölçeği (ITAMÖ) geliştirilmesi ve geçerlilik ve güvenilirliğinin araştırılmasıydı. Ölçek 2 turlu Delfi yöntemiyle geliştirildi. Ölçeğin soruları İşlevsellik Yeti Yitimi ve Sağlığın Uluslararası Sınıflandırması göz önünde bulundurularak hazırlandı. Taslak soruların ölçekte yer almasına protez alanında çalışan farklı profesyonellerin görüşleri doğrultusunda karar verildi. ITAMÖ 0.94 Kapsam Geçerlilik İndeksi ile istatistiksel olarak anlamlıydı. ITAMÖ'nün test-tekrar test güvenirliği ve uyum geçerliliği 70 hasta üzerinde (47 transtibial, 18 transfemoral, 5 Syme) belirlendi. Katılımcılara uygulanan ölçeğin sonuçları analiz edildiğinde ölçeğin farklı fonksiyonel seviyeleri değerlendiren 16 sorunun yapı geçerliliği sağlandı. ITAMÖ'nün maddelerinin iç tutarlığı 0,93 Cronbach's Alpha katsayısı ile yüksek değerdeydi. Ölçek 0,99 Sınıf İçi Korelasyon Katsayısı ile mükemmel test-tekrar test güvenilirliğe sahipti. ITAMÖ'nün uyum geçerliliğinin belirlenmesinde, ITAMÖ puanı ile ampute mobilite değerlendirmesinde geçerli güvenilir olan Lokomotor Kapasite İndeksi (LKİ), Ampute Mobilite Göstergesi (AMG), Rivermead Mobilite İndeksi (RMİ), 2 Dakika Yürüme Testi (2DYT) ve Zamanlı Kalk Yürü Testi(ZKYT) verileri ile ilişkileri analiz edildi. ITAMÖ ile sırasıyla LKİ (r=-0,75) negatif yönlü mükemmel, 2DYT (r=-0,60), RMİ (r=-0,64), AMG (r=-54) negatif yönlü iyi ve ZKYT (r=0,51) pozitif yönlü iyi derecede korelasyon olduğu belirlendi. Bu sonuçlar ile çalışmamız kapsamında geliştirilen ITAMÖ'nin, alt ekstremite amputelerinin mobilitelerini değerlendirebilecek ve tekrarlı ölçümler için uygun ölçek olduğu belirlendi. ITAMÖ hastanın mobilite düzeyindeki gelişimi göstermesinin yanı sıra rehabilitasyon ve protez uygulamalarına karar verme noktasında alanda çalışanlara yol gösterici olacağı görülmektedir. Ayrıca bu ölçeğin uygulaması kolay ve düşük maliyetli olduğu ve fonksiyonel seviyesi düşük düzeyde olan amputelerle birlikte fonksiyonel seviyesi yüksek olan amputeleri de değerlendirmek için uygun bir ölçek olduğu düşünülmektedir.