İcra ve İflas Hukukunda ihtiyati haciz

Bir borç ilişkisinde, tarafların borçlarını zamanında ve gereği gibi yerine getirmeleri beklenir. Borcunu yerine getirmeyen tarafa karşı, alacaklı olan diğer taraf, dava veya takip yoluna başvurarak alacağını elde etmeye çalışır. Hem dava, hem de takip yolu zaman almakta ve belirli bir prosedürün izlenmesini gerekli kılmaktadır. Bu süreç içinde borçlu borcunu ödememek için kendisi ortadan kaybolabileceği gibi alacaklının zararına olarak malvarlığı üzerinde tasarruflarda bulunabilir. Borçlunun mevcut veya müstakbel takibi akamete uğratmaya, başarısız kılmaya yönelik davaranışlarına engel olmak için kanun koyucu yargılama ve takip hukuku içinde bir takım geçici hukukî koruma tedbirleri kabul etmiştir. Bu çerçevede para alacaklarına yönelik takibin sonucunu baştan güvence altına almak için, belirli şartların oluşması halinde, ihtiyati haciz yoluyla borçlunun malvarlığına el koyma imkânı tanımıştır. Biz de bu çalışmada icra ve iflâs hukukumuz içinde ihtiyati haczi (İcra ve İflâs Kanunu m. 257- 268) incelemeye çalıştık. İhtiyati hacze karar verebilmek için kanunun aradığı belirli şartların gerçekleşmesi gerekir. Öncelikle rehinle teminat altına alınmamış bir para alacağı bulunmalıdır. Vâdesi gelmiş alacaklar için başka şart aranmaz. Fakat henüz vadesi gelememiş alacaklar için borçlunun kendisinin kaçması veya mallarım kaçırması ya da bunların hazırlığı içinde olması aranır. Bu şartların gerçekleşmesi durumunda, alacaklının talebi ile mahkeme ihtiyati hacze karar verecektir. Mahkeme karşı tarafı dinlemeden de bu karan verebilir. Ayrıca mahkemenin ihtiyati hacze karar verebilmek için, ihtiyati haczin şartlan hakkında yaklaşık bir kanaate sahip olması yeterli sayılacaktır. İhtiyati hacze karar verildikten sonra belirli bir süre içinde icra edilmesi ve asıl dava veya takip yoluna başvurulması gerekir. İhtiyati haczin icrası sonucu, borçlunun mallan haczedilmekte ise de, haciz kesinleşmeden bu mallar satılamaz. Borçlunun teminat karşılığı veya ihtiyati haciz kararına itiraz yoluyla ihtiyati haczin kaldırılmasını sağlaması mümkündür. Borçlu veya üçüncü kişiler haksız ihtiyati hacizden zarar görürlerse alacaklıya karşı tazminat davası açabilirler.