İdari yargıda iptal kararı ve iptal kararının sonuçları

Hukuk devletinin doğuşundan evvel, kamu gücünün amacına uygunkullanılıp kullanılmadığı hususu tamamıyla yönetimin iradesine bırakılmışolduğundan; yönetime tanınan kamu gücünün, kamu yararına uygun olarakkullanılıp kullanılmadığının tespiti bakımından, otoritenin sınırlandırılması veetkin bir biçimde denetlenmesi süreçlerinden geçilerek hukuk devleti fikrineulaşılmıştır. Hukuk devletinde, idare üzerinde yapılan denetimlerin en etkiliolanı, yönetilenlere en fazla güvence sağlayanı bağımsız ve tarafsız yargıorganlarınca yapılan yargısal denetimdir.İdari dava türü olan iptal davası ise, idarenin işlemlerinin hukukauygun olup olmadığının denetlenmesi neticesinde, idarenin hukuka aykırıişlemlerinin iptal edilmek suretiyle varlığına son veren, hukuka aykırı işlemleriyaptırıma tabi tutan ve böylece idarenin yargısal denetimini işlevsel halegetiren bir davadır.Hukuk devleti idaresinin, hukuka aykırı işlemler tesis etmeyeceği ya daetmemesi gerektiği düşüncesiyle idari işlemlere tesis edildikleri andanitibaren hukuka uygunluk vasfı verildiğinden, iptal davası neticesindeverilebilecek kararlardan biri olan ret kararı malumu ilan niteliğindedir. Oysaiptal kararı, dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğunu tespit etmekte ve buyönüyle istisnai nitelik taşımaktadır. Hukuk düzeninin, hukuka aykırılıklarıkoruması mümkün bulunmadığından, iptal kararı ile tesis edildiği andanitibaren hukuka aykırı olduğu tespit edilen idari işlemin, esasen yürürlüğe hiçgirmemiş gibi olması gerekmektedir. O nedenle, iptal kararı geçmişe tesireden bir niteliğe sahiptir.Hukuka aykırı işlemlerin varlığına son vermesi nedeniyle iptalkararında, kişisel menfaat yanında hukuk düzeninin de menfaatibulunduğundan; iptal kararları genel etkilidirler.İptal kararı ile birlikte, hukuka aykırı işlemin varlığına son verilmiş olur.Kararın etkisi, işlemin tesis edildiği ana kadar geriye yürür ve hukuka aykırıidari işlem hiç tesis edilmemiş gibi bir sonuç doğar.