Kunduru x Cham1 melezinden oluşturulan makarnalık buğday haritalama populasyonunda dane kalitesi ile ilgili kantitatif özellik lokuslarının tanımlanması

Literatürde makarnalık buğday kalite özelliklerinin genetik kontrolü ile ilgili çok az bilgi mevcuttur. Makarnalık buğdayda sürdürülen çalışmaların çoğunluğu verim ve tarımsal özellikler ile ilgilidir. Bu nedenle, makarnalık buğdayda kalite ile ilgili kantitatif özellik lokuslarını genetik olarak ortaya koymak bu özelliklerin kalıtım şeklinin anlaşılmasıaçısından çok önemlidir. Kunduru çeşidi ile Cham1 çeşidinin melezlerinden elde edilen rekombinat kendilenmiş hatlar kullanılarak bir genetik bağlantı haritası oluşturulmuştur. Bu harita tüm kromozomlara dağılmış 396 lokustan oluşmuştur. Söz konusu lokular 213 mikrosatellit markerı, 37 tohum depo protein markerı ve 146 AFLP markerından oluşmuştur. Harita toplam 5033.6 cM''u bulan 14 bağlantı gurubundan oluşmuştur. Kunduru/Cham1 populasyonunda kromozomlar üzerindeki yeri bilinmeyen 8 SSR primeri farklıkromozomlarda haritalanmıştır. Sekiz farklı çevre kullanılarak makarnalık buğdayda farklıkalite karakterleri ile ilgili parametreler için QTL analizi yapılmıştır. QTL analizlerinde 93 QTL saptanmıştır. Kül içeriği dışındaki kalite özelliklerin her birinin en az 5 QTL tarafından kontrol edildiği, kül içeriğinin ise 2 QTL tarafından kontrol edildiği ortya çıkmıştır. Ayrıca, makarnalık buğday kalitesi ile ilgili çok sayıda önemli ve yeni genomik bölgeler saptanmıştır. Bunun yanında, bazı QTL'ler farklı kalite karakterleri için pleitropik etki göstermiştir.Farklı kalite karakterleri ile ilgili QTL analizleri makarnalık buğdayda kalitenin genetik temeli ile entegre bir resim sağlamıştır ve makarnalık buğday ılsha programları için değerli bilgiler ortaya koymuştur. Markera dayalı seleksiyon için önemli QTL'ler tanımlanmış ve bunların Akdeniz Bölgesi'ndeki makarnalık buğday ıslah programlarında kullanılabileceği ortaya çıkmıştır. Bu QTL'ler özellikle gluten direnci ve sarı pigment için yapılacak ıslah programlarında kullanılabilir.Anahtar Kelimeler: Makarnalık buğday, bağlantı haritası, DNA markerları, Kalite özellikleri