İfaya eklenen ceza koşulu

Kanun koyucu alacağı kuvvetlendirmek ve temin amacıyla rehin, kefalete benzer bir teminat olarak ceza koşulu kurumunu düzenlemiştir. Ceza koşulunun bir türü olan ifaya eklenen ceza koşulu, özellikle borcunu kararlaştırılan zamanda veya yerde teslim etmeyen borçlu üzerinde bir baskı aracı olmaktadır. TBK m. 179/2'de düzenlenen ifaya eklenen ceza koşulu ile alacaklı hem asıl borcun hem de cezanın ifasını talep edebilmektedir. Hükümde yer alan ceza koşulunun talep edilebilmesi için asıl sözleşmede kararlaştırılan borca aykırı davranışın gerçekleşmesi, alacaklının hakkından açıkça feragat etmemiş olması ve ifayı kabul sırasında saklı tutma beyanında bulunmuş olması şarttır. Alacaklı ifaya eklenen ceza koşulunu hiçbir zarara uğramamış olsa dahi talep edebilir. Fahiş miktarda olan ifaya eklenen ceza koşulunun indirilmesinin talep edilebilmesi mümkündür. Ceza miktarından daha fazla bir zarara uğradığı iddiasında olan alacaklı bu zararının tazminini talep edebilir. Uygulamada sıklıkla ifaya eklenen ceza koşulu kayıtlarına yer verilmektedir. İnşaat sözleşmelerinde teslim tarihine uyulmasını sağlamak, akaryakıt bayilik sözleşmelerinde minimum satış taahhüdüne uyulmasını sağlamak, sistem kullanım anlaşmalarında sisteme zarar verilmemesi ve borçların gereği gibi yerine getirilmesini sağlamak amacıyla ifaya eklenen ceza koşulu kararlaştırılmaktadır.