İhsan Oktay Anar romanlarında psikolojik tipler

Carl Gustav Jung, insan kişiliğine ve ruhuna yönelik birçok kuram geliştirmiştir. Jung'un geliştirdiği bu kuramlardan bir tanesi de üzerinde yirmi yıl çalıştığı ''Psikolojik Tipler'' kuramıdır. Bu kuramla Jung, bireyin dünyayla, insanlarla ve şeylerle ilişkilerini ele alma amacındadır. İlgilerinin ya da libidonun hareketiyle belirlediği, içedönük ve dışadönük olarak adlandırdığı tutum tipleriyle daha özel olarak tanımladığı; düşünme, hissetme(duygu), duyum ve sezgi olarak adlandırdığı işlev tiplerini birleştirerek toplam sekiz tip belirler. Bu sekiz tip her insanda vardır. Ancak baskın olan biri, diğer tiplerden ayrılır. Jung'un bakış açısını diğer meslektaşlarından belirli yönlerle ayırma ihtiyacından doğan bu kuram, insanın ruh dünyasının anlamlandırılıp çözümlenmesine etki eder. Bu etkinin edebî eserlerdeki kişi kadrosunun çözümlenmesinde de kullanılabileceği açıktır. Bu çalışmayla son dönem postmodern anlatı örnekleri kuran İhsan Oktay Anar'ın Puslu Kıtalar Atlası, Kitab-ül Hiyel, Efrasiyab'ın Hikayeleri, Amat, Suskunlar, Yedinci Gün ve Galiz Kahraman adlı romanları tipik açıdan incelenmiş ve bu inceleme sonucunda roman kişilerinin psikolojik tipler kuramında genellikle dışadönük tipler oldukları görülmüş, bu roman kişilerinin psikolojik tipler kuramının tip tanımlamalarına uygunluk gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır.