İhvân-ı Safâ epistemolojisi ve sezgisel bilgi

Bilgi, tarih boyunca pek çok düşünürün üzerine fikir beyan ettiği bir konu olagelmiştir. İslâm filozofları içerisinde Fârâbî ve İbn Sînâ gibi isimler de gerek duyu ve akıl bilgisine gerek de vahyî ve sezgisel bilgiye dair görüşleri dolayısıyla bilgi konusunda ön plana çıkmışlardır. İslâm düşünce geleneğinin bilgi anlayışını etkileyen isimlerden birisi de kendilerine İhvân-ı Safâ diyen ve onuncu yüzyılda Basra'da ortaya çıkan gizli bir topluluktur. Bu topluluk, felsefe, din ve siyaset gibi pek çok farklı alandaki görüşlerini yazmış oldukları risâleler aracılığıyla insanlara aktarmıştır. İnsanın Tanrı'ya benzemesinin ve mutluluğa ulaşmasının yegâne yolunun ilim olduğunu söyleyen İhvân-ı Safâ'nın Risâlelerinin en temel konusunu, topluluğun bilgi nazariyesi oluşturmaktadır. Bu bağlamda Risâleler incelendiğinde bilginin tanımı, amacı, kaynakları ve türlerinin metinlerde açık bir şekilde ifade edildiği görülmektedir. Bilgi teorileri içerisinde akıl ile sezgi arasında bir yol bulmaya çalışmaları İhvân-ı Safâ'yı İslâm felsefesi literatüründe önemli bir konuma taşımaktadır. İhvân'ın sezgiye yaklaşımı aklî felsefenin mistik bir hüviyet kazanmasında etkili olmuş ve kendilerinden sonra gelen filozofların düşüncelerine yön vermişlerdir. Bu araştırmada da İhvân'ın sezgisel bilgi anlayışı ele alınacak ve bilgi teorileri içerisindeki yeri ve önemi izah edilmeye çalışılacaktır. Bu doğrultuda İhvân'ın bilgi teorisine ve sezgisel bilgiye dair görüşleri betimsel bir metotla okuyucunun istifadesine sunulmaktadır. Buna ek olarak yer yer Platon, Kindî ve Fârâbî gibi filozofların görüşleri ile İhvân'ın görüşleri de mukayese edilmektedir.