II. Dünya Savaşı'nda Türk-İngiliz ticari ilişkileri

1929 Dünya Ekonomik Krizinden sonra uluslararası ticarette meydana gelen değişimler, İkinci Dünya Savaşı'nda yaşanacak gelişmeleri anlayabilmek açısından oldukça önemli olmuştur. 1930'lar itibariyle değişmeye başlayan güç dengeleri, ticari hayata da etki etmiştir. Bu dönemde uluslararası ticari işlemler genellikle, takas usulü sistemine göre yapılmaktaydı. Türk-İngiliz ticari ilişkilerinin 1930'lu yılların son çeyreğinde gelişmeye başladığı gözlenmektedir. İki savaş arası dönemde Türk ekonomisinde Almanya'nın etkisinin fazla olması, Türk-İngiliz ticari ilişkilerinin seyrini de değiştirmiştir. İngiliz Hükümeti'nin Almanya ile rekabeti Türkiye ile olan hem siyasi hem de ticari ilişkilerini doğrudan etkilemiştir. İkinci Dünya Savaşı'nın başlamasıyla birlikte Türkiye'nin hâkimiyet sahası, Müttefik ve Mihver blokunun yarış alanı haline gelmişti. Her iki grubun, Türkiye'yi yanına çekme girişimleri ekonomik alanda da etkisini göstermişti. Tarafsız bir ülke olarak Türkiye, Almanya ile ilişkilerini kesene kadar, hem Müttefik hem de Mihver blokuyla ticari ilişkilerine devam etmiştir. Türkiye'nin ihraç ettiği ürünler arasında ağırlıklı olarak tarım ürünleri bulunmaktaydı. İthal ettiği ürün grubunda ise her nevi işlenmiş maddeler yer almaktaydı. Türk-İngiliz ticari ilişkileri 1939-1945 yılları arası, iki hükümetin de yetkililerinin arzu ettiği düzeyde gelişme gösterememiştir. İngiliz Hükümeti'nin Türkiye'de kurmayı amaçladığı ekonomik nüfuz sahası, tüm girişimlere rağmen yaratılamamıştı. Bu çalışma ile Türk-İngiliz ticari ilişkilerinin savaş boyunca geçirdiği aşamalar ele alınacaktır. Çalışmada arşiv belgeleri, Türk-İngiliz parlamento tutanakları, dergiler, dönemin basını ve birçok eserlerden yararlanılmış olup; elde edilen veriler karşılaştırma yapılarak Türk-İngiliz ticari ilişkileri hakkındaki detaylara ulaşılmaya çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: İkinci Dünya Savaşı, Türk-İngiliz Ticari İlişkileri, İhracat, İthalat, Takas Sistemi, Propaganda Faaliyetleri.