II. dünya savaşı ve sonrası Rodos ve İstanköy adasından Anadolu'ya yapılan göçler ve göç edenlerin adaptasyon süreci

Ege Denizinin güney doğusunda yer alan Rodos ve Oniki Ada, Türkiye kıyılarına çok yakın ve stratejik önemi büyük bir konumdadırlar. Kanuni Sultan Süleyman döneminde başlayan Osmanlı egemenliği, 1912 yılında İtalya'nın Oniki Ada'yı işgaline kadar sürmüştür. Balkan Savaşları sonrasında adaları geri vermeyen İtalya, hâkimiyet sürecini devam ettirmiştir. Birinci Dünya Savaşı ve Türk İstiklal Mücadeleleri döneminde İtalya egemenliğinde kalan adalar, Lozan Antlaşması gereği de İtalyan hâkimiyetinde kalmaya devam etmiştir. 1930'larda dünyada başlayan yayılmacı politikaların sonunda meydana gelen İkinci Dünya Savaşı sırasında Oniki Adada 1943 yılına kadar İtalyan hâkimiyeti devam etmiş, 1943-1945 yılları arasında adalarda Alman işgali ve sonrasında bir süre İngiliz idaresi görülmüştür. Bu savaşın bitiminden sonra 1947'de müttefikler arasında imzalanan Paris Barış Antlaşması gereğince bu adalar, silahsızlandırılmak koşuluyla, Yunanistan'a verilmiştir. Yunanistan silahsızlandırma koşuluna uymadığı gibi Türklere azınlık statüsü ve haklarını tanımamış, Türklerin adalardaki kültürel ve etnik kimliklerini silmeye çalışmıştır. Bu amaçla oluşan baskı ve nefret ortamı içinde tutunamayan çok sayıda Türk kökenli vatandaş Türkiye'ye göç etmek durumunda kalmıştır. Bu çalışmamızın amacı; göç eden bu insanların Türkiye'ye uyum süreçleri ve karşılaştıkları zorlukları ortaya koymaktır. Amacımıza uygun olarak İzmir ve Marmaris'te yaşayan Rodos göçmenleri ile görüşmeler yapılarak söyledikleri kayıt altına alınmıştır. Türklerin, İtalya yönetimi altında başlayan sıkıntılı hayatları, Yunan egemenliği sırasında vatandaşlıktan atılma, dil ve dinlerini öğrenmelerinin engellemesi, mallarına el konulması, ekonomik olarak zayıflatma ve sindirme politikaları doğrultusunda baskılar devam etmiştir. Bu baskılar sonucunda, tarihi süreç içinde peyderpey yapılan ve kendi iradeleriyle yaptıkları göç hareketi gibi görünse de aslında zorunlu olarak geldikleri Türkiye'de de uzun süre rahatlığa kavuşamamışlar, Türk Hükümeti'nin çözüm odaklı, yapıcı ve kararlı bir politikasının olmamasının sıkıntısını çekmişlerdir. Bugün bir Türk vatandaşı olarak her haktan yararlansalar da bu hakları kazanmaları uzun yıllar almıştır. Tezimizde Rodos ve İstanköylü Türklerin yaşadıkları bu sıkıntı ve zorluklar ele alınmıştır. Bugün adalarda Yunan vatandaşı olan soydaşlarımızın ana dilde eğitim ve din eğitimi alamamak, Türk vakıf idaresinin kötü yönetimi sonucu vakıf mallarının elden çıkması, Türk kültürel mirasının çürümeye bırakılması ve Türk – Müslüman kimliklerinin unutulmaya başlanması gibi sorunları devam etmektedir.