II. Meşrutiyet döneminde bir dergi: Muhibban ve Tasavvuf Çizgisi

Osmanlı Devleti'nin XIX. yüzyılın başlarından itibaren modernleşme sürecine girmesi, geleneksel yapılarında köklü değişikliklerin yaşanmasına neden olmuştur. Bu süreç, sadece siyasi, sosyal ve ekonomik alanlarda değil, tasavvuf ve tarikat dünyasında da önemli etkiler oluşturmuştur. Devletin modernleşme çabaları, bazı tarikatların geleneksel uygulamalarında duraksamalara yol açmış, modernleşmenin etkilerini anlama ve uyum sağlama çabalarını ortaya çıkarmıştır. II. Meşrutiyet döneminde yayımlanan Muhibban dergisi, bu çabaların bir sonucu olarak ortaya çıkmış ve modern anlayışa göre bir tasavvuf anlayışı oluşturmayı hedeflemiştir. Dergi, tekkelerin "tembellik yuvası" olduğu algısını yıkmayı amaçlamış, tekkelerdeki çalışmaların toplumda yaygınlaştırılması ve tasavvufun doğru anlaşılması için gayret göstermiştir. Özellikle Bektâşîliğe yönelik eleştirilere karşı dergide, tarikatların sosyal, kültürel ve dini işlevleri savunulmuş; bununla birlikte tarikatlar, modern toplumun ahlaki ve manevi gelişimine katkıda bulunabilecek önemli yapılar olarak tanımlanmıştır. Muhibban, tarikatların sadece geçmişin bir mirası değil, aynı zamanda modern cemiyetin temel unsurlarından biri olduğunu vurgulamıştır. Bu çalışmada, II. Meşrutiyet döneminde tasavvufî muhtevalı bir dergi olan Muhibban dergisinin tasavvufî çizgisi incelenmiştir. Dergideki yazılar, tasavvufun modern toplumda meşru bir yer edinmesi ve eski itibarını yeniden kazanma çabaları olarak dikkat çekmektedir. Muhibban, Osmanlı modernleşmesi ve tarikatların bu süreçteki rolünü anlamak için önemli bir kaynak niteliği taşımaktadır.