II. Meşrutiyet'ten günümüze Türk siyasal hayatında darbeler ve darbe girişimleri

Meşrutiyet dönemi siyasi tarih açısından önemli bir dönem olarak değerlendirilmektedir. Batıcılık fikri bu dönemde yani XVIII. yüzyılda Osmanlı'nın Batı karşısında duraklamasından sonra ortaya çıkmış olup aynı zamanda Osmanlı Devleti'nin bir politikası haline dönüşmüştür. Batıcılık fikri devletin siyasi alanında da çok fazla etki göstermesiyle birlikte II. Meşrutiyet döneminde yeni bir ivme kazanmış ve Osmanlı'nın geleceğini belirlemiştir. Osmanlı Devleti'nin neden geri kalmış olduğu üzerinde düşünen aydınlar Meşrutiyet ile devletin ve topumun her alanında yenileşme olacağı inancını geliştirmişlerdir. Bu aydınların bir araya gelip örgütlendiği kuruluş da İttihat ve Terakki Cemiyeti/Fırkası olmuştur. II. Meşrutiyet döneminde toplumu ve devleti yönlendiren en etkin güç İttihat ve Terakki Cemiyeti/Fırkasıdır. İttihat ve Terakki, II. Meşrutiyet sonrasında yönetimi ele geçirme çabalarına girişmiştir ve beş yıl çaba gösterdikten sonra yönetimi ele geçirmeyi başarmıştır. Bu dönem 1908 yılından Bab-ı Âli Baskını'nın yapıldığı 1913 senesine kadar olan dönemi ifade etmektedir. II. Meşrutiyet Türk siyasal hayatı açısından bir dönüm noktası olmuştur. Yönetimde meydana gelen değişim, sadece bürokraside değil toplumun tüm tabanında hissedilen ve ilerleyen yıllarda Türk tarihini etkileyen olaylar zincirinin de ilk halkasını oluşturmaktadır. II. Meşrutiyet'in ilanıyla artık siyasi partiler aktif olarak mücadele içerisine girmeye başlamışlardır. Osmanlı Devleti'nin birçok milleti içerisinde barındırması ve son yıllarda farklı ideolojilerin etkisinde kalması oluşan siyasi yapılanmada kendisini göstermiştir. Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulmasıyla birlikte Osmanlı Devleti'nden kurumsallaşmış olan bürokratik yapı devralmış ve bu yapı yeni düzenin ve yeni yönetimin temeli olmuştur. Ayrıca Türkiye Cumhuriyeti II. Meşrutiyet'ten itibaren oluşmaya başlayan farklı çatışmaları da Osmanlı Devleti'nden miras almış ve ilerleyen zamanlarda siyasi alanda bu yansıma açıkça ortaya çıkmıştır. Türkiye Cumhuriyeti, İkinci Dünya Savaşı sonrasında değişen düzene uyum sağlamak için çok partili hayata geçmiştir. Bu süreç Demokrat Parti başa geldiğinde ekonomik, siyasal ve sosyal bir dönüşüm yaşamış ancak 27 Mayıs 1960 Askeri Darbesi ile kesintiye uğramıştır. Türkiye Cumhuriyeti'ni kuran ideoloji ile Demokrat Parti yönetimi, en büyük muhalefeti devletin silahlı gücünü elinde bulunduran askeri yapıdan görmüştür. Devlet yönetiminin ordu tarafından zıt bir ideoloji olarak görülmesi aslında II. Meşrutiyet'ten bu zamana kadar gelen ideolojik farklılıklardan dolayıdır. 1961 Anayasası ile çoğulcu ve özgürlükçü bir toplum yapısına uygun toplumsal düzenlemeler yapılması darbenin meşruiyetinin her kesim tarafından kabullenilmesi amacı etrafında gelişmiştir. Böylece yasama, yürütme ve yargıda değişiklikler yapılmış ve bürokrasinin tekrardan etkin hale gelmesini sağlamıştır. 1961 Anayasası'nda yer alan özgürlükçü ortam Türk siyasal hayatında çok seslilik meydana getirmiştir ve bu durumda sosyalist, dinci ve milliyetçi partilerin ortaya çıkmasını sağlamıştır. Ancak tüm bu durumlar, toplumsal buhranı ve çatışmayı da kaçınılmaz kılmıştır. Yaşanan bu olaylar beraberinde 12 Mart 1971 Muhtırası ile önlenmek istenmiş olup ancak askerin müdahalesi ile iktidar partisi yerini farklı iktidarlara bırakmıştır. 12 Eylül darbesi Türk modernleşme çabasının ordu üzerindeki etkisinin oluşturmuş olduğu kurumsal kimliğin cumhuriyete teslim etmesi sonucunda ordu da bunca geçen yıl içinde değişim ve dönüşüme uğramıştır. 12 Eylül ise yaşanan bu değişim ve dönüşümün farklı bir yüzüdür. 2016 yılında ise Türkiye yeniden 15 Temmuz günü askerî darbe girişimi ya da darbecilerin verdiği Yurtta Sulh Harekâtı isimli bir darbe girişimi ile karşı karşıya kalmıştır. 15-16 Temmuz 2016 tarihleri arasında Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesinde yer alan ve kendilerini Yurtta Sulh Konseyi olarak tanımlayan bir grup asker tarafından gerçekleştirilmeye çalışılan askerî darbe girişiminde, Türk Silahlı Kuvvetlerinin resmî internet sitesi ve TRT'de yayınlanan bildiride ordunun yönetime el koyduğu açıklanmış olup ülkede sıkıyönetim ve sokağa çıkma yasağı ilan edildiği açıklanmıştır. Darbe girişimi, Türkiye' nin siyasi tarihinde 12 Eylül 1980 askerî darbesinin ardından 36 yıl sonra gerçekleştirilmiş olan ilk askerî darbe girişimi olarak kayıtlara geçmiştir.