III. Selim Dönemi ıslahat çabaları: Nizam-ı Cedid

III. Selim tahta çıktıktan sonra (1789-1807) Osmanlı Devleti'nin içinde bulunduğu durumu iyi görmeyerek, her alanda bir dizi ıslahata girişmiştir. Bu ıslahatlara "Nizâm-ı Cedid" denilmiştir. Bu dönemde özellikle askeri ıslahatlara ağırlık verilmiş olup, geleneksel Yeniçeri Ocağı yanında Nizâm-ı Cedîd birliği teşekkül edilmiştir. Yeni askeri birliklerin ihtiyaçlarını gidermek ve yapılacak reformları finanse etmek üzere irâdi Cedîd adında bir de hazine kurulmuştur. Anadolu ve Rumeli'de kurulan birçok kışlada yetişen Nizâm-ı Cedîd askerlerinin sayısı 1807'ye kadar devamlı artış göstermiştir. Nizâm-ı Cedîd'in subay ihtiyacını karşılamak amacıyla Mühendishâne-i Berrî-i Hümâyûn adıyla bir okul kurulmuştur. Ayrıca geleneksel Osmanlı ocakları olan Humbaracı, Lağımcı ve Topçu Ocakları için yeni kanunlar çıkarılmış, başta Fransa olmak üzere, yabancı ülkelerden getirilen uzmanlar aracılığı ile ocakların ıslahı sağlanmıştır. Osmanlı Bahriyesi'nde de ilk önemli yenilikler III. Selim döneminde gerçekleşmiş olup, birçok yeni gemi inşa edilmiştir. III. Selim zamanında askeri yeniliklerin dışında diğer alanlarda da bazı yenilikler göze çarpar. Avrupa başkentlerinde ilk daimi elçiliklerin açılması, ülkenin idari taksimatının yapılması, Meşveret Meclisleri'nin yoğun bir biçimde toplanması, ticari ve sosyal hayatın düzenlenmesi için yeni kanunların konulması bunlar arasında sayılabilir. Yapılan yeniliklere ve Nizâm-ı Cedid askerlerine karşı zamanla yeniçeriler tepkilerini açığa vurmuş, bu tepkilere bazı devlet adamları ve ayanlar da destek vermiştir. 1807 Kabakçı Mustafa İsyanı ile Nizâm-ı Cedid kaldırıldığı gibi III. Selim de kısa bir süre sonra öldürülmüştür. önceki yenilik hareketlerine göre daha bilinçli, planlı ve programlı olan Nizâm-ı Cedîd yenilikleri kendinden sonraki yenilik ve yenilikçilere büyük ölçüde etki etmiştir. Bu yüzden Osmanlı Tarihi'nde üzerinde durulması gereken bir dönemdir.