İki dilli Türk çocuklarında söylem belirleyicilerinin kullanımı

Bu çalışmanın nihai amacı, yurt dışında yaşayan Türk çocuklarının günlük dil kullanımlarındaki pragmatik unsurları incelemektir. Günlük dilde doğal dil ortamında birçok farklı nokta dikkate alınmalıdır. Bu bağlamda, iki dilliliğin etkileri, dil değişimi, bağlama bağlı dilsel farklılıklar ve ana dile sınırlı maruz kalma nedeniyle ana dilde geçişleri sağlama zorlukları gibi etkenler ele alınabilir. Çalışmada, yurt dışında yaşayan Türk çocuklarının söylem belirleyicilerini hangi türlerde ve işlevlerde kullandıkları araştırılmaktadır. Araştırma kapsamında, çocukların günlük yaşamlarında, sosyal etkileşimlerinde ve dil gelişim süreçlerinde sıkça karşılaşılan söylem belirleyicilerinin (örneğin, 'şey', 'yani', 'ama', 'işte') nasıl ve hangi amaçlarla kullanıldığı analiz edilmiştir. Söylem belirleyicilerinin akıcılığı sağlama, düşünme süresi yaratma, konuşma sırasında zaman kazandırma ve ifadeyi yumuşatma gibi işlevleri incelenmiş, baskın dil kullanımı ile söylem belirleyici tercihleri arasındaki ilişki araştırılmıştır. Veriler, 2023-2024 eğitim-öğretim yılında, yurt dışında yaşayan 7 ve 13 yaşlarındaki iki Türk çocuğunun katılımıyla gerçekleştirilmiş, toplamda yaklaşık beş saat süren çevrimiçi oturumlarda elde edilmiştir. Bu konuşmalar nitel veri analizi yöntemiyle incelenmiştir. Bu çalışmanın temel hedeflerinden biri, literatürde farklı şekillerde tanımlanan ancak bu çalışmada "söylem belirleyicileri" olarak adlandırılan dil birimlerini ortaya koymaktır. Ayrıca, yurt dışındaki Türk çocuklarının bu dilsel ögeleri Türkçenin konuşma dilinde hangi işlevlerle kullandıklarının farkındalığını araştırmak amaçlanmaktadır. Söylem belirleyicileri, yazılı ve sözlü iletişimi düzenlemede önemli bir rol oynar. Bu dilsel yapılar, konuşmanın bölümlerini birbirine bağlayarak tutarlılığı sağlar ve "yani", "işte", "şimdi", "evet", "ama", "şey" ve "tamam" gibi ifadelerle kendini gösterir. Bu çalışma, çocukların ana dillerindeki günlük konuşmalarında akıcılığı sağlayan unsurları ve bu akıcılığı engelleyen faktörleri ortaya koymayı amaçlamaktadır.