İkinci Dünya Savaşıından günümüze Türkiye' de savunma sanayinin gelişimi (1939-1990)

ÖZETSavunma sanayii, bir ülkenin silâhlı kuvvetleri için gerekli olan her türlü silâhsistemlerini tasarlayan, geliştiren ve üreten, diğer sanayi kolları ile de sürekli iç içeolan özel ve kamuya ait kuruluşlar ve işletmeler topluluğudur.Türkiye'nin sahip olduğu jeopolitik konum ve coğrafya, tarihin her dönemindeolduğu gibi günümüzde de özel tedbirler gerektirmektedir. Bu durum içindebulunduğumuz müttefik grubunun savunulması açısından da önem arz etmektedir.Boğazların kontrolünün Türkiye'de bulunması Asya ve Avrupa arasındaki doğalköprü konumu, müttefikler arasında ikinci büyük orduya sahip olması, Türkiye'ninpotansiyel askerû gücünü ve dolayısı ile savunma sanayiini en üst seviyede tutmagerekliliğinin işaretidir.Kurtuluş savaşının zorluklarını yaşamış genç Türkiye Cumhuriyeti, ilkgünlerinden başlayarak, millû savunma sanayiini kurulmasına önem vermiş ve büyükgirişimler başlatmıştır. Bu yıllarda uçak ve denizaltı yapmayı başaran ülkemiz ve30'lu, 40'lı, yıllarda da önemli gayretler göstermiştir. Makine ve Kimya EndüstrisiKurumu, silâh ve mühimmat sanayii, Türk Kuşu ve Tayyare Fabrikası, havacılıkalanında benzeri pek çok girişim ciddi hedeflere işaret etmektedir. Ancak ülkeninekonomik durumu ve soğuk savaş yıllarında alınan ?Askerû Yardımlar? nedeniyle,millû savunma sanayii atılımları 50'li ve 60'lı yıllarda yavaşlamıştır. Sonuçta, KıbrısBarış Harekâtı ile gündeme gelen, müttefiklerin Türkiye'ye uyguladığı ambargolar,askerû yatırımlara hız kazandırmış, bir yanda güçlendirme vakıfları devreye girmiş,ASELSAN ve HAVELSAN atılımları başlamış öte yandan askerû üretim birimlerihızla yapılandırılmıştır. 70'li ve 80'li yıllarda kara kuvvetleri'nin ağır bakım ve tamirfabrikaları, deniz kuvvetleri'nin askerû tersaneleri, hava kuvvetleri'nin hava ikmâl vebakım merkezleri açılmış ve savunma sanayiimize güç katmıştır.Günümüzde Türk savunma sanayii'nin mevcut yapısı, devlet organizasyonlarıve özel sektör kuruluşları bazındadır. Bunlar, askerû fabrikalar, tersaneler, havadestek ve bakım merkezleri ve kamuya ait silâh fabrikaları bazı devletorganizasyonlarıdır.Türk Silâhlı Kuvvetleri tüm ihtiyaçlarının %35'ini ve ana savunma sistemlerinin%79'unu ithal etmektedir. Bu oranlar ile Türkiye Cumhuriyeti, NATO ülkeleriIiçerisinde en fazla savunma sanayii ürünü ithal etme oranlarına sahip ülkeleriçerinde yer almaktadır.Son yıllarda silâhlı kuvvetlerimiz ihtiyaçlarının yurtiçinden karşılanmasıamacıyla savunma sanayii alt yapısını geliştirmeye ağırlık veren çalışmalarsonucunda, çok önemli ve stratejik savunma sanayii kuruluşları faaliyetegeçirilmiştir. Bu kuruluşlar ve oluşturulan yeni savunma konseptleri ile Türkiyeulusal savunma sanayiini en üst seviyelere taşıyacaktır.II