İl bazlı tarımsal üretim planlamaları için coğrafi bilgi sistemine yönelik bir tarımsal veri tabanı uygulaması

ÖZET Tarım sektörü, gıdaların üretimi ve beslenme ile doğrudan ilgisi, aktif nüfus ve işgücünün yüksek değerler göstermesi, milli gelire katkısı ve sanayi sektörüne sağladığı hammadde ve sermaye nedeniyle önem arz etmektedir. Türkiye'nin AB'ye giriş sürecinde ise bu önemli sektörün ortak tarım politikasına uyum sağlaması gerekmektedir. Bu amaçla Türkiye'de AB'ye paralel olarak tarımda yeniden yapılanma ve reform projeleri başlatılmıştır. Tarımsal üretimin planlanmasına, denetim ve desteklenmesine yönelik olan bu projeler Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS), Doğrudan Gelir Desteği (DGD) ve Alternatif Ürün projeleridir. Bu projeler 2001 yılından itibaren ülke genelinde uygulanmaya başlanmıştır. Ancak projelerin yürütülmesi için konumsal altyapı istenen düzeyde değildir. Bu durum projelerden yeterli verimin alınamamasına neden olmaktadır. Dolayısıyla tarımsal üretim alanında, öncelikle ulusal arazi bilgi sisteminin sağlıklı bir bileşeni olarak, Tarımsal Bilgi Sistemine (TBS) ihtiyaç vardır. Yapılan bu çalışmada, AB'ye giriş sürecinde benimsenen tarımsal politikaların paralelindeki uygulamalar olan ÇKS, DGD, Alternatif Ürün vb. projelerin yürütülmesine ilişkin Tarım ve Köyişleri Bakanlığı 'nm taşra teşkilatlan (İl Müdürlükleri) bünyesinde konumsal veri ihtiyaç analiz ve inceleme işlemleri gerçekleştirilmiştir. Bu doğrultuda ihtiyaç duyulan konum tabanlı Tarım Bilgi Sistemi (TBS) tasannu yapılmıştır. Tasarımda yer alan veri gruplarına yönelik temel veri standarttan ve bu doğrultuda mevcut veri kaynaklan irdelenmiştir. Ayrıca uygulama bölgelerinde, tarımsal üretimin planlanmasında çok önemli yeri olan ve ÇKS için temel konumsal altlık oluşturacak olan arazi örtüsü verilerinin temini için, kullanılabilecek yöntemler uygulanarak test edilmiştir. Bu yöntemler teknik, ekonomik ve uygulanabilirlik açılarından karşılaştırılmıştır. Ayrıca pilot bölge olarak seçilen Trabzon ilinde, bakanlıkça uygulanan ÇKS'nin etkinliği araştırılmıştır ve irdelenmiştir. İrdeleme sonuçlan tasarlanan bilgi sistemi ile entegrasyon bağlamında değerlendirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Coğrafi Bilgi Sistemi, Tarım Bilgi Sistemi, Çiftçi Kayıt Sistemi, Doğrudan Gelir Desteği, Uzaktan Algılama, Fotogrametri, Ortofoto.