İleri makarnalık buğday hatlarının agromorfolojik ve kalite özellikleri yönünden incelenmesi

Bu çalışma, Türkiye'nin farklı bölgelerinde yetiştirilen makarnalık buğday (Triticum durum Desf.) genotiplerinin verim, kalite ve teknolojik özellikler bakımından değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Araştırma, 2021–2022 ve 2022–2023 üretim sezonlarında sırasıyla Mersin ve Adana illerinde yürütülmüş olup, 395 ileri seleksiyon hattı ve 5 standart kontrol çeşidini içeren toplam 400 genotip, alfa latis deneme deseninde iki tekerrürlü olarak ele alınmıştır. Denemelerde agronomik (bitki boyu, başaklanma süresi, dane verimi vb.) ve kalite (ham protein, yaş gluten, nişasta oranı) özellikler analiz edilmiştir. Elde edilen veriler varyans analizine tabi tutulmuş, farklı özelliklerde yıllara ve lokasyonlara bağlı olarak istatistiksel anlamlılıklar belirlenmiştir. Çalışma sonucunda bazı hatlar, hem verim hem de kalite bakımından üstün performans göstermiştir. Özellikle 9-55, 4-39, 3-65, 9-5, 1-39, 2-45, AUS79 ve 9-85 kodlu hatlar; yüksek dane verimi, protein ve gluten oranı, bin dane ağırlığı ve teknolojik kalite kriterleri bakımından öne çıkmıştır. Araştırma sonucunda hem kalite hem de verim yönünden üstün özellikler gösteren hatların, makarnalık buğday ıslah programlarında aday çeşit olarak değerlendirilebileceği önerilmektedir. Bu kapsamda çalışma, Türkiye'de makarnalık buğday üretimi için yüksek performanslı genotiplerin geliştirilmesine katkı sağlamaktadır.