İleri travma yaşam desteği uygulanan hastalarda ölçülen end-tidal CO2 değerinin şok evrelemesindeki yeri

Giriş: Acil serviste çoklu travma yönetimi bir ekip işidir. Hastaların yönetiminde ve mortalitesinde travmaya bağlı şok önemli bir yere sahiptir. Şok bulgularını tanımada vital bulgularının yanında objektif bulgular yol göstericidir. Bu çalışmada, çoklu travma hastalarında arter kan gazındaki baz açığı ve non-invaziv olarak bakılan ETCO2 değerinin şok bulgularını öngörmedeki birlikteliğini belirlemek amaçlanmıştır. Materyal ve Metod: Çalışmamız hastanemize getirilen 18 yaş ve üzeri yüksek enerjili travma hastalarını kapsamaktadır. Haziran 2019 - Şubat 2020 tarihleri arasında yapılmıştır. Çalışma kriterlerini karşılayan ve acil serviste çalışan kıdemli veya uzman hekimin yüksek enerjili travma kabul ettiği tüm hastalardan başvuruda arter kan gazı alındı ve Emma Massimo Kapnografi cihazı ile ETCO2 değerlerine bakıldı. Klasik şok parametreleri, demografik veriler, travma skorları, hastaya yapılan resüsitatif işlemler hasta çalışma formuna kaydedildi. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen ve eksiksiz verilerine ulaşılan toplam 104 hastanın 29'u kadın (%27.9), 75'i erkek (%72.1) idi. Yaş ortalaması 38.52 olarak bulundu. Hastaların travma tipinde toraks 79 kişi (%76), baş-boyun 64 kişi (%61.5) ve ekstremite travmaları 64 kişi (%61.5) olduğu tespit edildi. Sistolik kan basıncı ortalaması 108.95±23.2 mmHg, diyastolik kan basıncı ortalaması 67.6±14.9 mmHg olarak bulundu. Bu hastaların %22.2'sinin sistolik kan basıncı 90 mmHg'nın altında bulundu. Kan ürün ihtiyacı olan 36 kişinin (%34.6) 4'ünde masif transfüzyon ihtiyacı olduğu tespit edildi. Hastaların baz açığı ortancası -4 (min. -26, max. 3, IQR -7 ve – 2) olarak bulundu. ETCO2 değeri ortancası ise 30 mmHg (min. 13, max. 41, IQR 24-33) olarak bulundu. Baz açığı ve ETCO2 değerleri ile yapılan spearmen korelasyon analizinde anlamlı korelasyon olduğu tespit edildi (p=0.004). Bland-Altman analizinde ETCO2 ve baz açığının birlikte seyrettiği tespit edildi. %79.8 oranında da yoğun bakım ünitesine yatış olduğu tespit edildi. ETCO2 ve baz açığının yoğun bakım ünitesine yatışı öngörmede değerli olduğu bulundu. ETCO2 için AUC=0.505 (CI=0.372-0.637), baz açığı için AUC=0.588 (0.442-0.734). ETCO2 ve BE değerlerinin mortaliteyi öngörmede istatistiksel anlamlı olduğu saptandı. BE değerleri için (p=0.005) ve ETCO2 değerleri için (p=0.047) bulundu. Hipotansiyon ve taşikardi içinde yapılan ROC analizinde ETCO2'nin değerli olduğu tespit edildi. Yaralanma ciddiyet skorunun spearman analizinde ETCO2 ile anlamlı korelasyon olduğu (p˂0.01), revize travma skorunun ise zayıf korelasyon olduğu bulundu (p˂0.05). Sonuçlar: ETCO2 değeri çoklu travma hastalarında şoku öngörmede ve yönetme de non-invaziv bir yöntem olarak kullanılabilir. Anahtar Kelimeler: Çoklu Travma, Hemorajik Şok, ETCO2, Baz Açığı