İlişki istikrarının yordayıcısı olarak problem çözme becerileri ve algılanan sosyal destek

Bu araştırmanın temel amacı, bireylerin romantik ilişkilerindeki istikrar düzeyini yordamada, sosyal problem çözme becerileri ve algılanan sosyal desteğin ayrı ayrı ve birlikte etkilerini incelemektir. Romantik ilişki istikrarı, bu çalışmada dört alt boyut kapsamında ele alınmıştır: ilişki doyumu, ilişkiye yapılan yatırım, alternatiflerin cazibesi ve ilişkiye bağlılık. Araştırma, Yatırım Modeli kuramsal çerçevesi temel alınarak yapılandırılmış; bireyin içsel baş etme kapasiteleri (problem çözme becerileri) ile çevresel kaynakları (algılanan sosyal destek) birlikte değerlendirilmiştir. Nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli benimsenerek yürütülen bu çalışmanın örneklemini, 2023–2024 akademik yılı Bahar döneminde Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi'nde öğrenim gören ve en az altı aydır romantik ilişki sürdüren 432 üniversite öğrencisi oluşturmuştur. Örneklem seçiminde ölçüt ve kolayda örnekleme teknikleri birlikte kullanılmıştır. Veriler, Kişisel Bilgi Formu, İlişki İstikrarı Ölçeği, Sosyal Problem Çözme Envanteri – Kısa Form ve Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği aracılığıyla toplanmıştır. Araştırmada veri toplama süreci hem çevrim içi anket formları hem de yüz yüze uygulamalar yoluyla gerçekleştirilmiştir. Analiz sürecinde, öncelikle değişkenler arası ilişkiler Pearson korelasyon katsayısı ile değerlendirilmiş; ardından her bir ilişki istikrarı alt boyutuna yönelik çoklu regresyon ve hiyerarşik çoklu regresyon analizleri uygulanmıştır. Hiyerarşik modellerde önce sosyal problem çözme becerileri, ardından algılanan sosyal destek değişkeni modele eklenmiş ve modelin açıklayıcılığındaki değişim incelenmiştir. Elde edilen bulgulara göre, bireylerin sosyal problem çözme becerileri ve algıladıkları sosyal destek düzeyleri ile ilişki istikrarı alt boyutları arasında anlamlı ilişkiler saptanmıştır. Problem çözme becerileri ve algılanan sosyal destek, ilişki doyumu, ilişkiye yapılan yatırım ve ilişkiye bağlılık ile pozitif yönde; alternatiflerin cazibesi ile ise negatif yönde ilişkili bulunmuştur. Regresyon analizlerinde her iki değişken de ilişki istikrarı boyutlarını anlamlı şekilde yordamıştır. Özellikle algılanan sosyal desteğin modele bağımsız olarak katkı sağladığı ve bazı alt boyutlarda (özellikle bağlılık ve doyum) problem çözme becerilerinden daha güçlü bir yordayıcı olduğu ortaya konmuştur. Bu sonuçlar, bireyin romantik ilişkiyi sürdürme eğiliminde yalnızca ilişkisel faktörlerin değil, bireysel psikolojik kaynaklar ve sosyal çevre desteğinin de belirleyici olduğunu göstermektedir. Araştırma bulguları, Yatırım Modeli'nin ilişki doyumu, yatırım ve alternatifler çerçevesindeki açıklayıcılığını destekler nitelikte olmakla birlikte; modele bireyin baş etme becerilerinin ve sosyal destek kaynaklarının dahil edilmesiyle daha bütüncül bir değerlendirme sunulabileceğini göstermektedir. Bu bağlamda, romantik ilişki istikrarının değerlendirilmesinde hem bireysel yetkinliklerin hem de çevresel kaynakların birlikte ele alınması gerektiği vurgulanmaktadır. Araştırma sonuçları uygulama açısından da önemli çıkarımlar sunmaktadır. Özellikle aile danışmanlığı, çift danışmanlığı ve üniversite düzeyindeki psikolojik danışma hizmetlerinde, bireyin ilişki içi problem çözme becerilerinin geliştirilmesine ve sosyal destek sistemlerinin güçlendirilmesine yönelik müdahalelerin, ilişkisel bağlılık ve doyum üzerinde olumlu etkiler yaratabileceği düşünülmektedir. Bu kapsamda, çift ve birey temelli müdahale programlarının yapılandırılmasında psikososyal kaynakların bütüncül olarak değerlendirilmesi önerilmektedir.