İlişkili taraf açıklamaları ve Türkiye'deki şirketler üzerinde ampirik bir çalışma

Finansal tablo kullanıcıları için finansal raporların şeffaf ve güvenilir olması önemlidir. Şeffaflığı arttırmak için açıklanması gereken bilgiler arasında ilişkili taraf işlemleri de bulunmaktadır. İlişkili taraf işlemleri ile ilgili ülkemizde çeşitli kanunlar ve düzenlemeler bulunmaktadır. Bu kanunlar ve düzenlemeler çerçevesinde ilişkili taraf işlemlerinin en doğru şekilde açıklanması beklenmektedir. Fakat bazı durumlarda şirketler kendi çıkarları doğrultusunda ilişkili taraf işlemlerini kötüye kullanabiliyorlar. Yapılan çalışmalar incelendiğinde, yabancı literatürde yapılmış ilişkili taraf işlemlerine ilişkin bazı ampirik çalışmaların sonuçlarına göre şirketlerin ilişkili taraflarla yaptıkları işlemler sonucunda kazançlarının farklı yönlerden etkilendiği ve şirketlerin bu yolla kazançlarını arttırıp azalttıkları görülmüştür. Türkiye'deki literatür incelendiğinde ilişkili taraf işlemlerine ilişkin yeterince ampirik çalışmalar bulunamamıştır ve Türkiye'deki şirketler üzerinde yapılacak çalışmanın diğer ülkelerdeki ile benzer olup olmadığı merak konusu olmuştur. Bu çalışmanın amacı Türkiye'deki işletmelerin ilişkili taraf işlemlerinin artışındaki ya da azalışındaki kriterleri ve işletmenin raporladığı ilişkili taraf işlemlerinin işletmenin kârlılığı ile ilişkili olup olmadığını açıklamaktır. Bu kapsamda BİST'te işlem gören 285 şirketin 2015-2018 yılları arasındaki verileri alınarak t testi, anova testi ve regresyon analizi ile analizler yapılmıştır. Analizler sonucunda ilişkili taraf işlemlerinin artış ve azalışında etkili olan bazı kriterler ortaya konulmuş ve ilişkili taraf işlemlerinin kârlılık üzerindeki etkisi ölçülmüştür.