İlk seri üretim seramikler: Yumuktepe'de Kalkolitik dönem coba kâseleri

Yumuktepe, Ubeyd kültür alanının kuzeybatı sınırında yer alan, MÖ 4900- 4200'lü yıllara tarihlendirilen yapı katmanlarıyla Kilikya'nın beşinci binyıl dinamiklerine dair önemli veriler sunan ve sistematik olarak kazı çalışmalarının yapıldığı önemli merkezlerdendir. XVI. Tabaka, ergitilmiş bakır üretimiyle bağlantılı etkinliklerin gerçekleştirildiği büyük bir yapıyla karakterize edilirken, XV. Tabaka, dağıtım faaliyetlerinin yapıldığı ya da toplu etkinliklerin düzenlendiği geniş bir mimari kompleksle tanımlanmaktadır. Yumuktepe'nin kültürel dizisi, yalnızca anıtsal yapıların işlevinde değil, aynı zamanda üretim ve toplumsal örgütlenme üzerinde etkili olan yeni politik ve kültürel stratejilerde de köklü değişiklikler olduğunu göstermektedir. Bu değişiklikler, özellikle seri üretilmiş "coba" kâselerinin çok sayıda ortaya çıkışıyla somutlaşmaktadır. İlk Seri Üretim Seramikler: Yumuktepe'de Kalkolitik Dönem Coba Kâseleri" başlıklı bu tez çalışmasında, Yumuktepe XV. tabakasında ortaya çıkan ve literatürde ilk seri üretim seramikler olarak tanımlanan "coba" kâselerinin fonksiyonu incelenmektedir. Çalışma kapsamında, kâselerin farklı coğrafi bölgelerdeki dağılımı ve benzer yerleşimlerde bulunma durumları değerlendirilmekte; tipolojik ve fonksiyonel özellikler doğrultusunda karşılaşılan benzerlikler ve farklılıklar ortaya konulmaktadır. Araştırma, bölgesel bir perspektif doğrultusunda coba kâselerinin işlevlerini ve bulundukları arkeolojik bağlamları değerlendirmeyi amaçlamakta; bu kapların toplumsal, ekonomik ve gündelik pratiklerdeki rollerini ortaya koymayı hedeflemektedir. Bu doğrultuda, coba kâselerini yalnızca bireysel günlük kullanım nesneleri olarak değil, aynı zamanda topluluk düzeyinde gerçekleşen işgücü organizasyonu, gıda dağıtımı ve toplu tüketim etkinlikleri gibi toplumsal pratiklerde üstlendikleri merkezi rol açısından da analiz edilmektedir. İncelemeler, kâselerin teknik özellikleri, mal grupları, tipolojik özellikleri ve nicel verileri temel alınarak gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın özellikle A302 olarak tanımlanan oda/depo kontekstinde ele geçen coba kâseleri üzerine odaklanması, üretim teknikleri, form çeşitliliği ve kullanım amaçlarına ilişkin daha ayrıntılı ve karşılaştırılabilir değerlendirmelerin yapılmasına olanak tanımaktadır. Bu yaklaşım, Geç Kalkolitik Dönem'de bulunduğu bağlamda nicel olarak üstünlük gösteren coba tipli kâselerin üretim ve kullanım karakteristiklerini sınırlı bir bağlam üzerinden sistematik biçimde ortaya koymakta ve önceki çalışmalara anlamlı katkılar sunmaktadır.