İlköğretim 5. ve 6. sınıf sosyal bilgiler dersindeki cumhuriyet ve demokrasi kavramlarıyla ilgili içerik öğelerinin bazı değişkenler tarafından incelenmesi

Bu araştırmada; 2007-2008 eğitim öğretim yılında ulusal düzeyde uygulanmaya başlanan 5. ve 6. Sınıf Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programında bulunan ?cumhuriyet? ve ?demokrasi? kavramlarının öğretilmesinde; öğretmenlerin, bu kavramların ders kitabında hangi düzeyde ve nasıl yer aldığı, kendilerinin ve meslektaşlarının bu kavramları derste nasıl verdikleri ile ilgili düşüncelerinin ayrıca bu kavramların verilmesine ilişkin önerilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma; giriş, kuramsal açıklamalar ve ilgili araştırmalar, yöntem, bulgular ve yorumlar, sonuç ve öneriler olmak üzere beş bölümden oluşmaktadır.Araştırma tarama modelinde betimsel bir çalışmadır. Araştırmanın çalışma grubu, tesadüfi küme örnekleme yöntemiyle; Adana İli Seyhan ve Yüreğir İlçelerindeki MEB'e bağlı ilköğretim okullarından seçilmiştir. Örneklemi oluşturan 40 ilköğretim okulunun 34'ündeki 5. sınıf öğretmenlerinden 110'u, 37'sindeki sosyal bilgiler öğretmenlerinden 72'si anketi gönüllü olarak doldurmuştur.Araştırmada veri toplama araçları olarak araştırmacı tarafından hazırlanan ?Kişisel Bilgi Formu? ve ?Öğretmen Anket Formu? kullanılmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen veriler SPSS 11.5 paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Kişisel bilgi formuyla elde edilen verilerin frekans ve yüzde değerleri hesaplanmıştır. Öğretmenlerin ankete verdikleri cevaplardan 104 sayfa yazılı metin elde edilmiştir. Elde edilen yazılı metin üzerinde betimsel analiz ve içerik analizi yapılmıştır.Araştırmanın sonuçları şu şekilde özetlenebilir:Öğretmenler ?cumhuriyet? kavramının Sosyal Bilgiler dersinde öğretilme amacının daha çok ?Öğrencilerin cumhuriyetle ilgili duyuşsal davranışları kazanmaları ve göstermeleri? olduğunu belirtmişlerdir. Öğretmenler Sosyal Bilgiler dersinde ?demokrasi? kavramının öğretilme amacı olarak en fazla ?Bireyin temel hak ve özgürlüklerinin işlemesi ve korunması ile ilgili olması? konusunda görüş belirtmişlerdir.Öğretmenler ?cumhuriyet? ve ?demokrasi? kavramlarının öğretimine anasınıfında hatırlama düzeyinden başlanması ve sınıf ilerledikçe kavramın öğrenme düzeyinin de yükselmesi gerektiğini belirtmişlerdir.Öğretmenler genel olarak Sosyal Bilgiler dersinin amaçlarını ve içeriğini hem ?cumhuriyet? hem de ?demokrasi? kavramlarını öğretmek ve demokratik birey yetiştirmek için uygun bulduklarını belirtmişlerdir.Sosyal Bilgiler dersi öğretmenleri, ders kitaplarında yer alan ?cumhuriyet? ve ?demokrasi? kavramları ile ilgili bilgileri, sınıf öğretmenlerine kıyasla daha yeterli bulduklarını belirtmişlerdir.Sosyal Bilgiler dersi öğretmenleri, meslektaşlarının derste ?cumhuriyet? ve ?demokrasi? kavramlarını sunarken kullandıkları içerik öğelerini sınıf öğretmenlerine kıyasla daha yeterli bulduklarını belirtmişlerdir.Öğretmenler ?cumhuriyet? kavramı ile ilgili derste verdikleri tanım ve temel özellikler ile verilmesini önerdikleri tanım ve temel özelliklerde ?cumhuriyet? kavramının ayırt edici özelliklerinden olan ?yöneticilerin seçimle iş başına gelmesi? özelliğini ?seçimlerin belli aralıklarla yapılması? özelliğine oranla daha fazla belirtmişlerdir.Sınıf öğretmenleri derste öğrencilerine en fazla ?cumhuriyet? kavramı ile ilgili ?Okul ve sınıf ortamında yapılan seçimlerden? örnekler verdiklerini belirtmişlerdir. Sosyal Bilgiler dersi öğretmenleri ise en fazla ?devlet yöneticilerin seçilmesi? ile ilgili örnekler verdiklerini belirtmişlerdir. Öğretmenler ?cumhuriyet? kavramı ile ilgili verilen örneklerde en fazla ?Öğrenme-öğretme ilkelerine? dikkat edilmesi gerektiğini belirtmişlerdir.Öğretmenler ?cumhuriyet? kavramının en fazla ?Atatürk ilkeleri, inkılâpları ve bunlarla ilişkili kavramlar? kategorisinde yer alan kavramlarla çok yakından ilişkili olduğunu belirtmişlerdir. Öğretmenler ?demokrasi? kavramının en fazla ?Temel haklar ve hürriyetlerle ilişkili kavramlar? kategorisinde yer alan kavramlarla çok yakından ilişkili olduğunu belirtmişlerdir.Öğretmenler ?demokrasi? kavramı ile ilgili derste verdikleri tanım ve temel özellikler ile verilmesini önerdikleri tanım ve temel özelliklerde demokrasi kavramının ayırt edici özelliklerinden en fazla ?insan haklarının güvence altına alınması? özelliğine yer verirken ?birden çok siyasal partinin iktidar olma şansının olması? özelliğine cevaplarında yer vermemişlerdir. Diğer özellikler ise çok az sayıda öğretmen tarafından belirtilmiştir.Öğretmenler derste öğrencilerine en fazla ?demokrasi? kavramı ile ilgili ?sınıf içinde ve okulda yapılan seçimlerden? örnekler verdiklerini belirtmişlerdir. Öğretmenler ?demokrasi? kavramı ile ilgili verilen örneklerde en fazla ?öğrenme ve öğretme ilkelerine? dikkat edilmesi gerektiğini belirtmişlerdir.