İlköğretim 5. sınıf sosyal bilgiler dersi bir ülke bir bayrak ünitesindeki kavramların öğrenilmesinin bazı değişkenler açısından incelenmesi

iiiÖZETİLKÖĞRETİM 5. SINIF SOSYAL BİLGİLER DERSİ ?BİR ÜLKE BİRBAYRAK? ÜNİTESİNDEKİ KAVRAMLARIN ÖĞRENİLMESİNİN BAZIDEĞİŞKENLER AÇISINDAN İNCELENMESİOğuz DOĞANYüksek Lisans Tezi, Eğitim Bilimleri Anabilim DalıDanışman: Yrd. Doç. Dr. Mahinur KARATAŞ ÇOŞKUNHaziran 2007, 163 sayfaBu araştırmada; 2005-2006 eğitim öğretim yılında ulusal düzeyde uygulamayakonan Sosyal Bilgiler Dersi 5. Sınıf Öğretim Programında bulunan ?Bir Ülke BirBayrak? ünitesindeki ?devlet, milli egemenlik, cumhuriyet, demokrasi, anayasa, yasa,merkezi yönetim, yerel yönetim ve vatandaş? kavramlarının öğrenilmesinde;öğrencilerin başarı düzeylerinin ve varsa yaptıkları yanlışların belirlenmesiamaçlanmıştır. Araştırma; giriş, kuramsal açıklamalar ve ilgili araştırmalar, yöntem,bulgular ve yorumlar, sonuç ve öneriler olmak üzere beş bölümden oluşmaktadır.Araştırma tarama modelinde betimsel bir çalışmadır. Araştırmanın çalışmagrubunu ?kritik durum örneklemesi? yöntemiyle; Adana İli Seyhan İlçesindeki özel vedevlet okullarından seçilen dört ilköğretim okulu ve bu okullardaki 6. sınıfların 8 şubesioluşturmuştur.Araştırmada veri toplama araçları olarak, Bacanlı (1997) tarafından oluşturulan?Sosyo-ekonomik Düzey Ölçeği? (SED), araştırmacı tarafından hazırlanan 51 maddelik?Kavram Başarı Testi? ve yine araştırmacı tarafından oluşturulan ?Görüşme Formu?kullanılmıştır. Sosyoekonomik Düzey Ölçeği ve Kavram Başarı Testi ile ilgili verilerinanalizinde; frekans dağılımı, yüzde dağılımı, aritmetik ortalama, ortanca, mod, genişlik,değişkenlik, standart sapma gibi tek değişkenli çözümlemeler yapılmış ayrıcadeğişkenlerle; t sınaması, F sınaması gibi değişkenlik çözümlemeleri yapılarakortalamalar arasındaki anlamlılık ve birlikte değişim derecelerine bakılmıştır. Görüşmesonucu elde edilen yazılı veriler içerik analizi yapılarak çözümlenmiş ayrıca nitelverilerin, yüzde hesaplamaları ve sözcük sıklık hesaplamaları yapılarakivsayısallaştırılmasına da çalışılmıştır. Araştırma sonucunda ulaşılan bulgular şu şekildeözetlenebilir:Dokuz kavramla ilgili olarak 51 sorudan oluşan kavram başarı testi sonucunagöre; öğrencilerin %91.6'sının başarısı %50'nin altında, geri kalan %8.4'ü ise %50 ile% 60 arasında başarı göstermiştir, % 60'ın üstünde başarı gösteren öğrencibulunmamaktadır. Kavram Başarı Testi puanlarının cinsiyete göre farklılaşmadığı ancaksosyoekonomik düzeye göre farklılaştığı bulunmuştur.Öğrencilerin araştırma kapsamındaki kavramlarla ilgili olarak hatırlama (%36.62), anlama (% 36. 55) ve uygulama düzeyi (%33.69) puanlarının düşük olduğu;öğrencilerin hatırlama, anlama ve uygulama düzeyi puanlarının cinsiyete görefarklılaşmadığı ancak sosyoekonomik düzeye göre farklılaştığı ayrıca; hatırlama,anlama ve uygulama düzeyi puanlarının pozitif yönde ve anlamlı bir şekilde birliktedeğiştiği bulunmuştur.Öğrencilerin her kavramla ilgili olarak başarıları incelenmiş, başarı sıralamasınınen başarılı olunan kavramdan en başarısız olunan kavrama doğru şu şekilde olduğubulunmuştur: Vatandaş, mili egemenlik, demokrasi, yerel yönetim, cumhuriyet, devlet,anayasa, merkezi yönetim, yasa.Öğrencilerin araştırma kapsamındaki kavramların tanımlarını tam olarakyapamadıkları, kavramların özelliklerini, üst kavramlarını ve türsel kavramlarınıbilmedikleri tespit edilmiştir. Öğrencilerin kavramları tam olarak kazanamadıkları,kavramların özellikleriyle ilgili olarak sahip oldukları birtakım bilgilerinin, yanlışolarak kavramların; türsel, cins ve uzak cins özelliklerini kapsadığı ve bu yüzden doğrusınıflama yapamadıkları görülmüştür.Anahtar Kelimeler: Sosyal Bilgiler Programı, Kavram Öğrenme Düzeyleri,Kavram Analizi