İlköğretim kurumlarında öğretmen takımları ve liderliğinin öğrenci başarısı üzerine etkisi

Teknoloji alanında yaşanan gelişmeler, beraberinde köklü bir toplumsal yapı değişimini de getirmiş ve özellikle geçtiğimiz son yüzyıl, bilgi toplumuna geçiş süreci şeklinde ön plana çıkmıştır. Ortaya çıkan bu yeni toplum yapısının en temel değeri olan bilgi, eğitim kurumlarında bireyden bireye aktarılmakta ve geliştirilmekte olduğundan, eğitim kurumlarında verilen eğitimin kalitesi ve niceliği giderek daha fazla önem kazanmaktadır. Bu nedenle eğitim kurumlarında, klasik eğitimin yerini, eğitimde modern yaklaşımlar ve örgütsel yapı bileşenleri üzerine odaklanmış bir sistem almaktadır. Dolayısıyla eğitimin yönetimi ve denetiminin de bu süreçte ciddi önem kazandığı görülmektedir. Eğitim alanında geliştirilen yeni yaklaşımların başında ise örgütsel yapı bileşenlerinin yönetimi ve denetiminin ön plana çıktığı ifade edilebilir. Geçmişte genellikle işletmecilik ya da özel kurumlarda üzerinde durulan takım çalışması ve liderliğin de, bu bağlamda eğitim kurumlarında uygulamaya başlandığı görülmektedir. Gerek işletme ve yönetim literatüründe, gerekse eğitim dışındaki alanlarda takım çalışması ve liderlik üzerine pek çok araştırma yapılmış olsa da, ilköğretim kurumlarında öğretmen takımları ve öğretmen liderliğini birlikte inceleyen yeterli çalışmaya rastlanmamıştır. Öte yandan günümüzde klasik eğitim sisteminin temellerine göre kısmen yeni kabul edilebilecek olan bu yaklaşımların performanslarının da değerlendirilmesi, uygulamada karşılaşılan güçlüklerin ve faydaların da analiz edilmesi, bu yöntemlerin gerek uygulanabilirliğini arttırmada, gerekse gelecek çalışmalara kaynak teşkil etmede büyük önem arz etmektedir. Bu nedenle çalışmada, ilköğretim kurumlarında öğretmen takımı ve öğretmen liderliğinin, öğrenci başarısı üzerine etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada, İstanbul İli içerisindeki çeşitli randomize seçilmiş olan okullardaki öğretmen takımları ve öğretmen liderlikleri ölçülerek, bu okulların öğrenci başarıları ile öğretmenlerin takım ve liderlik dereceleri arasındaki ilişki incelenmiştir Araştırma nicel ve nitel yöntemlerin birlikte kullanıldığı karma yöntem araştırma desenlerinden sıralı açıklayıcı desende gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, ölçek ve yarı yapılandırılmış görüşme formu ile veri toplanmıştır. Nicel verilerin analizinde istatistiksel analiz yöntemleri ve nitel verilerin analizinde ise içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Çalışma sonuçlarına göre takım çalışması ve liderlik algıları demografik özelliklere göre istatistiksel olarak anlamlı bir fark göstermemektedir (p>0,05). Liderlik uygulamalarında sadece içsel liderlik boyutu medeni duruma göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermiştir (p<0,05). Takım çalışması ile liderlik boyutları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmamıştır (p>0,05). Okul başarı sırasının takım çalışması (r=0,308; p<0,001) ile hem de dışsal liderlik (r=0,256; p<0,001) ile istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönde bir ilişkiye sahip olduğu saptanmıştır. Takım çalışmasının okul başarısı özerindeki etkisinin daha yüksek olduğu görülmüştür. Nitel analiz sonuçları, genel olarak öğretmenlerin liderlik ve takım çalışmasına uyumlu yapılarının olduğunu, ancak bu kavramların yeterince incelenmediğini ortaya koymuştur. Anahtar Kelimeler: Öğretmen takımları; Öğretmen liderliği; Öğrenci başarısı